Czym jest trening spolaryzowany? Definicja, wzór, przykład
Definicja
Trening spolaryzowany to rozkład intensywności treningu, w którym większość objętości wykonuje się poniżej pierwszego progu, mniejszą część powyżej drugiego progu, a bardzo mało pomiędzy nimi.
Trening spolaryzowany opisuje sposób rozkładania intensywności: większość objętości wyraźnie łatwa, mniejsza, ale realna część wyraźnie ciężka, i bardzo mało pośrodku. Pomysł nie wziął się z protokołu laboratoryjnego, tylko z obserwacji tego, co faktycznie robią najlepsi zawodnicy dyscyplin wytrzymałościowych. Analizując badania opisowe, Stephen Seiler stwierdził, że zawodnicy na poziomie krajowym i międzynarodowym, trenujący 10–13 razy w tygodniu, zwykle dochodzą do około 80 % jednostek o niskiej intensywności i około 20 % zdominowanych przez ciężką pracę, na przykład interwały w okolicach 90 % VO2max (Seiler, 2010).
Ten wzorzec często skraca się do „80/20”. Skrót ukrywa dwa istotne szczegóły: które strefy liczysz i czy liczysz jednostki treningowe, czy minuty.
Trzy strefy, na których się opiera
Trening spolaryzowany korzysta z modelu trzech stref opartego na dwóch progach fizjologicznych. Strefa 1 leży poniżej pierwszego progu wentylacyjnego lub progu mleczanowego (mleczan we krwi około 2 mmol/l): spokojne bieganie, przy którym mówisz pełnymi zdaniami. Strefa 2 leży między progami. Strefa 3 to obszar powyżej drugiego progu (około 4 mmol/l, blisko prędkości krytycznej), gdzie mieszkają interwały.
Uważaj na zbieżność nazw. W pięciostrefowych systemach większości zegarków „strefa 2” oznacza spokojną wytrzymałość, która mieści się w strefie 1 modelu trzystrefowego. Trening spolaryzowany nie każe unikać spokojnych biegów w strefie 2; każe spędzać mało czasu między progami.
Jak to policzyć
Treff i współpracownicy (2019) zaproponowali indeks polaryzacji, który odróżnia rozkład spolaryzowany od pozostałych na podstawie udziału czasu (lub dystansu) treningu w każdej z trzech stref:
PI = log10(Z1 / Z2 × Z3 × 100)
- Z1, Z2, Z3 = udział całkowitego czasu treningu w każdej strefie (0,80 dla 80 %), Z1 + Z2 + Z3 = 1
- Obowiązuje, gdy Z1 > Z3 > Z2. Jeśli Z3 = 0, PI = 0. Jeśli Z2 = 0, przyjmij 0,01 dla Z2 i Z3 − 0,01 dla Z3
- PI > 2,00: rozkład spolaryzowany. PI ≤ 2,00: niespolaryzowany
Przykład z obliczeniami
Biegacz trenuje 8 godzin tygodniowo. W ciągu miesiąca czas w strefach wynosi średnio 80 % w strefie 1, 5 % w strefie 2 i 15 % w strefie 3.
- Z1 / Z2 = 0,80 / 0,05 = 16
- 16 × 0,15 × 100 = 240
- PI = log10(240) = 2,38, powyżej 2,00: rozkład spolaryzowany
Zmień proporcje na 75 % / 20 % / 5 %, czyli piramidę z dużą ilością biegania w tempie i niewielką liczbą interwałów: PI = log10(0,75 / 0,20 × 0,05 × 100) = log10(18,75) = 1,27. Blok oparty na progu w proporcjach 60 % / 35 % / 5 % daje 0,93. Te same godziny w tygodniu, trzy zupełnie różne tygodnie.
Jednostki czy minuty
80/20 Seilera liczy jednostki treningowe. Czas w strefach daje inny obraz, bo ciężka jednostka to głównie rozgrzewka, przerwy i schłodzenie. 70-minutowy trening 5 × 4' w tempie na 3–5 km zawiera 20 minut pracy, a ponieważ tętno nie nadąża za tempem, w strefie 3 rejestruje się jeszcze mniej. Seiler i Kjerland (2006) zmierzyli to na oba sposoby u jedenastu juniorów w biegach narciarskich przez 32 dni: według tętna ich jednostki wytrzymałościowe rozkładały się 75 % / 8 % / 17 % między trzy strefy, a session RPE dało niemal ten sam wynik. Cztery spokojne godzinne biegi plus ten trening interwałowy to tydzień 80/20 według jednostek, ale tylko 20 z jego 310 minut, około 6 %, jest ciężkich. Żadne podejście nie jest błędne, tylko porównuj podobne z podobnym.
Jak to wykorzystać
Dla biegacza z pięcioma lub sześcioma treningami w tygodniu tydzień spolaryzowany może wyglądać tak: trzy lub cztery spokojne biegi i długie wybieganie, wszystko poniżej pierwszego progu, plus jedna lub dwie ciężkie jednostki, na przykład 5 × 4' lub 6 × 3' w tempie na 3–5 km z przerwami w truchcie o tej samej długości. Spokojne dni muszą pozostać spokojne, co dla większości oznacza wolniej, niż by chcieli; ustal górną granicę za pomocą kalkulatora stref tętna albo testu rozmowy. Statystyki OpenAthlete pokazują udział treningu poniżej, pomiędzy i powyżej Twoich progów, co wystarcza, żeby sprawdzić, jaki tydzień faktycznie masz za sobą.
Ograniczenia
Najmocniejsze wsparcie z badań kontrolowanych daje praca Stöggla i Sperlicha (2014): 48 dobrze wytrenowanych biegaczy, kolarzy, triathlonistów i narciarzy przez dziewięć tygodni realizowało jeden z czterech programów, a grupa spolaryzowana poprawiła VO2peak o 11,7 % i czas do wyczerpania o 17,4 %, bardziej niż grupy objętościowa, progowa i interwałowa. Dziewięć tygodni i 48 zawodników podzielonych na cztery grupy to krótkie i małe badanie, a uczestnicy byli już w dobrej formie. Sam Seiler (2010) przedstawia wzorzec 80/20 jako opisowy: to rozkład, do którego dochodzą skuteczni zawodnicy, a nie dowód, że jest optymalny dla każdego. Biegacz z czterema godzinami tygodniowo może zyskać więcej na odrobinie pracy progowej niż na ścisłej polaryzacji; to pytanie wciąż pozostaje otwarte. Wreszcie strefy zależą od progów, które trzeba zbadać lub oszacować, a błąd o 10 uderzeń na minutę przesuwa minuty z jednej strefy do drugiej.
Źródła
- Seiler KS, Kjerland GØ (2006). Quantifying training intensity distribution in elite endurance athletes: is there evidence for an “optimal” distribution? Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports 16(1): 49–56. doi.org/10.1111/j.1600-0838.2004.00418.x
- Seiler S (2010). What is best practice for training intensity and duration distribution in endurance athletes? International Journal of Sports Physiology and Performance 5(3): 276–291. doi.org/10.1123/ijspp.5.3.276
- Stöggl T, Sperlich B (2014). Polarized training has greater impact on key endurance variables than threshold, high intensity, or high volume training. Frontiers in Physiology 5: 33. doi.org/10.3389/fphys.2014.00033
- Treff G, Winkert K, Sareban M, Steinacker JM, Sperlich B (2019). The polarization-index: a simple calculation to distinguish polarized from non-polarized training intensity distributions. Frontiers in Physiology 10: 707. doi.org/10.3389/fphys.2019.00707