Przejdź do treści
OpenAthlete

Czym jest próg mleczanowy? Definicja, wzór, przykład

Definicja

Próg mleczanowy to intensywność wysiłku, powyżej której mleczan we krwi przestaje się stabilizować i zaczyna się kumulować; oddziela spokojne bieganie, które można utrzymać długo, od wysiłków, które da się utrzymać tylko przez ograniczony czas.

Twoje mięśnie wytwarzają mleczan przy każdym tempie, nawet podczas marszu, i równie stale go usuwają. Przy spokojnych prędkościach oba procesy się równoważą, a stężenie we krwi pozostaje blisko spoczynkowego, około 1 mmol/l. Przyspiesz, a w pewnym momencie wytwarzanie zaczyna wyprzedzać usuwanie. Ten moment ludzie mają na myśli, mówiąc o progu mleczanowym, i to z jego powodu tempo, które utrzymasz przez godzinę, czuje się zupełnie inaczej niż tempo szybsze o zaledwie 15 sekund na kilometr.

Kłopot w tym, że „ten jeden” próg mleczanowy nie istnieje jako uzgodniona liczba. Faude, Kindermann i Meyer (2009) przejrzeli ponad dwadzieścia koncepcji progu z literatury, opartych na różnych protokołach i różnych zasadach odczytu tej samej krzywej. W praktyce dzielą się na dwie rodziny. Pierwszy próg (LT1, często nazywany progiem tlenowym) to miejsce, w którym mleczan po raz pierwszy wzrasta powyżej poziomu spoczynkowego. Drugi (LT2, próg beztlenowy, a w najściślejszej postaci maksymalny stan równowagi mleczanowej) to najwyższa intensywność, przy której mleczan wciąż stabilizuje się na stałym poziomie, zamiast rosnąć aż do przerwania wysiłku. Gdy trener mówi „bieg progowy”, prawie zawsze ma na myśli LT2.

Jak się go mierzy

Klasyczny test to test stopniowany na bieżni mechanicznej lub lekkoatletycznej: etapy po 3 do 5 minut, każdy o 0,5 do 1 km/h szybszy od poprzedniego, z kroplą krwi pobraną z palca lub płatka ucha na końcu każdego etapu. Potem odczytuje się próg z krzywej. Popularne są dwie zasady: stałe stężenie, zwykle 4 mmol/l dla LT2, oraz wzrost ponad poziom wyjściowy, często poziom wyjściowy + 1 mmol/l dla LT1. Prędkość między dwoma etapami wyznacza się interpolacją liniową:

v = v1 + (La − La1) / (La2 − La1) × (v2 − v1)

  • La = docelowy mleczan (4 mmol/l albo poziom wyjściowy + 1)
  • v1, La1 = prędkość i mleczan ostatniego etapu poniżej celu
  • v2, La2 = prędkość i mleczan pierwszego etapu powyżej celu

Maksymalny stan równowagi mleczanowej to punkt odniesienia, który pozostałe metody próbują przybliżyć, ale jego wyznaczenie wymaga kilku dni 30-minutowych biegów w stałym tempie, dlatego poza laboratoriami mało kto go mierzy (Jones i wsp., 2019).

Przykład z liczbami

Biegacz wykonuje 4-minutowe etapy od 10 km/h, za każdym razem dodając 1 km/h. Mleczan na końcu kolejnych etapów: 1,1, 1,2, 1,4, 1,8, 2,6, 4,1 i 6,3 mmol/l przy 10, 11, 12, 13, 14, 15 i 16 km/h.

  • LT2 przy 4 mmol/l: między 14 km/h (2,6) a 15 km/h (4,1). v = 14 + (4 − 2,6) / (4,1 − 2,6) × 1 = 14,9 km/h, czyli 4:01 na km.
  • LT1 przy poziomie wyjściowym + 1: najniższa wartość to 1,1, więc cel to 2,1 mmol/l, między 13 km/h (1,8) a 14 km/h (2,6). v = 13 + 0,3 / 0,8 = 13,4 km/h, czyli 4:29 na km.

Ten sam test, ta sama krew, a oba progi dzieli prawie 30 sekund na kilometr. Odczytaj krzywą według innej zasady (na przykład punktu największej odległości od prostej łączącej pierwszy i ostatni etap), a dostaniesz jeszcze inną wartość. To nie wada testu, tylko powód, by zawsze pytać, o który próg chodzi w danej liczbie.

Jak wykorzystać go w treningu

Bez laboratorium dobrym terenowym oszacowaniem LT2 jest tempo, które utrzymasz w zawodach przez około godzinę; u większości wytrenowanych biegaczy leży ono między tempem na 10 km a tempem półmaratonu. Tabele temp podają to tempo na podstawie świeżego wyniku z zawodów. Tętno na LT2 wynosi zwykle 85 do 92 % maksymalnego, ale rozrzut między osobami jest duży.

  • Treningi progowe: 3 × 10' albo 5 × 6' w tempie LT2 z 1 do 2 minut truchtu albo 20 do 30 minut ciągłego biegu. Tempo powinno być „komfortowo ciężkie”: dasz radę powiedzieć kilka słów, ale nie całe zdanie.
  • Spokojne bieganie zostaje poniżej LT1. Ten sufit próbuje uchwycić strefa 2, a w tygodniu spolaryzowanym spędzasz tam większość minut.
  • Powtarzaj test co 6 do 10 tygodni albo korzystaj z zawodów: próg przesuwa się wraz z formą, a stare strefy z czasem lądują w złym miejscu.

OpenAthlete nie mierzy mleczanu. Wpisujesz lub synchronizujesz swoje strefy, a statystyki pokazują, jak rozkłada się Twój czas poniżej, pomiędzy i powyżej progów w kolejnych tygodniach i miesiącach, obok krzywych obciążenia treningowego.

Ograniczenia

Wynik zależy od protokołu: krótsze etapy dają wyższą prędkość progową, bo mleczan nie zdąży dogonić wysiłku w chwili pobrania krwi. Przenośne analizatory mleczanu różnią się między sobą o kilka dziesiątych mmol/l, co na płaskim odcinku krzywej wyraźnie przesuwa próg wyznaczany stałą wartością. Niski poziom glikogenu mięśniowego obniża mleczan przy każdej prędkości, przez co próg wygląda lepiej, niż jest. A prędkość wyznaczona na bieżni przy 18 °C nie przenosi się wprost na pagórkowatą trasę w upale. Jeśli chcesz punktu odniesienia dla tempa, który pochodzi z Twoich startów, a nie z próbki krwi, spójrz na prędkość krytyczną, która leży tuż powyżej maksymalnego stanu równowagi mleczanowej.

Źródła

  1. Faude O, Kindermann W, Meyer T (2009). Lactate threshold concepts: how valid are they? Sports Medicine 39(6): 469–490. doi.org/10.2165/00007256-200939060-00003
  2. Jones AM, Burnley M, Black MI, Poole DC, Vanhatalo A (2019). The maximal metabolic steady state: redefining the ‘gold standard’. Physiological Reports 7(10): e14098. doi.org/10.14814/phy2.14098

Pytania

Użyj zawodów albo próby na czas. Tempo, które utrzymasz przez około godzinę, u wytrenowanych biegaczy zwykle między tempem na 10 km a tempem półmaratonu, to dobre oszacowanie drugiego progu. 30-minutowa samotna próba na czas daje nieco szybszy wynik, wystarczająco bliski, by ustawić treningi progowe.

W codziennym użyciu tak: oba określenia zwykle oznaczają drugi próg (LT2), najwyższą intensywność, przy której mleczan jeszcze się stabilizuje. Pierwszy próg (LT1, czyli próg tlenowy) to niższa intensywność, przy której mleczan po raz pierwszy rośnie ponad poziom spoczynkowy, i wyznacza górną granicę spokojnego biegania.

Co 6 do 10 tygodni w trakcie bloku treningowego albo wtedy, gdy wynik z zawodów sugeruje, że forma się zmieniła. Strefy oparte na progu z poprzedniego sezonu często mijają się z rzeczywistością o kilka sekund na kilometr.

Zobacz te liczby na własnym treningu

OpenAthlete liczy TRIMP, kondycję, zmęczenie i formę z danych z Twojego zegarka i prognozuje je na zaplanowane treningi. Za darmo, open source.

Za darmo na zawsze. Bez karty kredytowej.