Przejdź do treści
OpenAthlete

Czym jest strefa 2? Definicja, wzór, przykład

Definicja

Strefa 2 to spokojna, równa intensywność na poziomie pierwszego progu mleczanowego lub tuż poniżej, zwykle ustalana na 60–70 % rezerwy tętna, przy której mówisz pełnymi zdaniami i możesz biec godzinami.

Strefa 2 to spokojne, równe bieganie, które wypełnia większość rozsądnie ułożonego tygodnia treningowego: tempo długich wybiegań i dni regeneracyjnych, w którym wciąż mówisz pełnymi zdaniami. Nazwa pochodzi z pięciostrefowej skali tętna używanej przez większość zegarków i aplikacji treningowych, gdzie strefa 2 leży między bardzo lekkim truchtem (strefa 1) a umiarkowaną, „przyjemnie ciężką” strefą 3. Fizjologicznie odpowiada intensywności na poziomie pierwszego progu mleczanowego lub tuż poniżej, gdzie mleczan we krwi jest ledwie powyżej wartości spoczynkowych, a wysiłek da się utrzymać godzinami. W polskiej terminologii biegowej to w dużej mierze to, co nazywa się OWB1, czyli pierwszy zakres.

W ostatnich latach strefa 2 stała się modna, głównie za sprawą dyskusji o funkcji mitochondriów i spalaniu tłuszczów. Sama rada jest jednak dużo starsza: zawodnicy dyscyplin wytrzymałościowych w większości sportów spędzają większość czasu treningowego na niskiej intensywności, co udokumentowały przeglądy treningu elity autorstwa Stephena Seilera (Seiler, 2010).

Jak oblicza się strefę 2

Nie ma jednej definicji i to jest źródło większości nieporozumień. Popularna wersja oparta na tętnie korzysta z metody Karvonena, czyli z Twojej rezerwy tętna:

Strefa 2 = HRspocz + (0,60 do 0,70) × (HRmax − HRspocz)

  • HRspocz: tętno spoczynkowe, mierzone na leżąco tuż po przebudzeniu
  • HRmax: najwyższe faktycznie zarejestrowane tętno, a nie wynik wzoru z wieku, jeśli da się tego uniknąć

Prostszy wariant przyjmuje 60–70 % tętna maksymalnego. W laboratorium strefę 2 wyznacza się natomiast na podstawie zmierzonych markerów: pierwszego progu mleczanowego lub wentylacyjnego. Procenty są zastępstwem tych progów, i to dość przybliżonym.

Jedna pułapka: w modelu trzystrefowym używanym w badaniach (Seiler i inni) strefa 1 to wszystko poniżej pierwszego progu, a strefa 2 to przedział między pierwszym a drugim progiem. Taka „strefa 2” to bieganie w tempie, a nie spokojne bieganie. Czytając publikację, sprawdź, której skali używa.

Przykład z obliczeniami

Biegacz ma tętno spoczynkowe 50 bpm, a pod koniec ciężkiego treningu podbiegów zobaczył na zegarku 190 bpm. Jego rezerwa tętna wynosi 140 uderzeń.

  • Dolna granica strefy 2: 50 + 0,60 × 140 = 134 bpm
  • Górna granica strefy 2: 50 + 0,70 × 140 = 148 bpm
  • Przy 60–70 % tętna maksymalnego: od 0,60 × 190 = 114 do 0,70 × 190 = 133 bpm

Obie metody prawie się nie pokrywają. U wytrenowanego biegacza z niskim tętnem spoczynkowym 114 bpm to niemal marsz, a strefa liczona od tętna maksymalnego leży głównie w strefie 1. Dlatego dla biegaczy metoda Karvonena jest zwykle lepszym wyborem i dlatego kalkulator stref tętna używa jej domyślnie.

Drugi biegacz, z tętnem spoczynkowym 60 i maksymalnym 180, dostaje od 132 do 144 bpm. Podobne liczby, zupełnie różni ludzie: strefy mają sens tylko z Twoimi własnymi wartościami spoczynkowymi i maksymalnymi.

Jak wykorzystać strefę 2 w treningu

U większości biegaczy trenujących cztery do sześciu razy w tygodniu zdecydowana większość czasu biegu powinna przypadać na strefy 1 i 2, z jedną lub dwiema mocniejszymi jednostkami na dokładkę. W praktyce:

  • Spokojne dni: 40–70 minut w strefie 2, najlepiej w jej dolnej części dzień po ciężkim treningu.
  • Długie wybieganie: 1:30–2:30 głównie w strefie 2. Tętno dryfuje w górę, gdy się męczysz i nagrzewasz; zaakceptuj kilka uderzeń dryfu, zamiast zwalniać do człapania, i zanotuj, jak duży jest dryf, bo mówi on coś o Twojej wytrzymałości (zobacz rozprzężenie tlenowe).
  • Na pagórkowatym terenie podchodź strome podbiegi, jeśli to pozwala utrzymać się w strefie. Biegacze górscy i tak robią to na zawodach.
  • Sprawdzaj postępy na stałym punkcie odniesienia: ta sama płaska pętla przy tym samym tętnie co kilka tygodni. Jeśli tempo przy 140 bpm rośnie, Twoja baza tlenowa się poprawia.

Test rozmowy to przydatna kontrola krzyżowa. Jeśli jesteś w stanie wydusić tylko kilka słów naraz, jesteś powyżej strefy 2, cokolwiek pokazuje zegarek.

W OpenAthlete strefy tętna można ustawić jako procent tętna maksymalnego lub rezerwy tętna, osobno dla każdej dyscypliny, a każda aktywność pokazuje czas spędzony w każdej strefie. Strona o obciążeniu treningowym wyjaśnia, jak tętno zasila też TRIMP każdego treningu.

Ograniczenia

Strefy procentowe zakładają, że u każdego pierwszy próg leży na tym samym ułamku rezerwy tętna. Tak nie jest: u wytrenowanych biegaczy może być wyraźnie wyżej niż 70 %, u początkujących niżej. Test progowy w laboratorium lub w terenie daje lepsze granice niż jakikolwiek procent.

Słabym ogniwem jest tętno maksymalne. Wzory oparte na wieku, takie jak wzór Tanaki (208 − 0,7 × wiek), opisują średnią populacyjną i u wielu osób mylą się o 10 uderzeń lub więcej, co przesuwa całą strefę. Upał, odwodnienie, słaby sen i kofeina podnoszą tętno przy tym samym tempie, a na krótkich podbiegach tętno nie nadąża za wysiłkiem.

Wreszcie, zachowaj proporcje. Duża część niedawnego entuzjazmu wokół strefy 2, mitochondriów i spalania tłuszczu opiera się na porównaniach zawodowych kolarzy z osobami w słabszej formie (San-Millán i Brooks, 2018), które pokazują, czym różnią się wytrenowani sportowcy, a nie co da Ci konkretna ilość strefy 2. Spokojna objętość działa; działa też odrobina intensywności na dokładkę, i o to właśnie chodzi w treningu spolaryzowanym.

Źródła

  1. Seiler S (2010). What is best practice for training intensity and duration distribution in endurance athletes? International Journal of Sports Physiology and Performance 5(3): 276–291. doi.org/10.1123/ijspp.5.3.276
  2. San-Millán I, Brooks GA (2018). Assessment of metabolic flexibility by means of measuring blood lactate, fat, and carbohydrate oxidation responses to exercise in professional endurance athletes and less-fit individuals. Sports Medicine 48(2): 467–479. doi.org/10.1007/s40279-017-0751-x
  3. Karvonen MJ, Kentala E, Mustala O (1957). The effects of training on heart rate; a longitudinal study. Annales Medicinae Experimentalis et Biologiae Fenniae 35(3): 307–315. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/13470504/
  4. Tanaka H, Monahan KD, Seals DR (2001). Age-predicted maximal heart rate revisited. Journal of the American College of Cardiology 37(1): 153–156. doi.org/10.1016/S0735-1097(00)01054-8

Pytania

Nie ma uniwersalnego tempa: to takie tempo, które danego dnia utrzymuje Twoje tętno w strefie. U większości biegaczy jest wyraźnie wolniejsze od tempa maratońskiego i zwalnia na podbiegach, w upale i przy zmęczeniu.

Badania elitarnych zawodników dyscyplin wytrzymałościowych pokazują, że większość czasu treningowego spędzają na niskiej intensywności, często około trzech czwartych lub więcej. Amatorom na początek wystarczy, by większość tygodniowego biegania była spokojna, a ciężkie treningi ograniczyć do jednego lub dwóch w tygodniu.

Nie do końca. Przy tym samym wysiłku tętno na rowerze jest często niższe niż w biegu, dlatego wielu sportowców używa osobnych stref dla każdej dyscypliny. Jeśli możesz, ustal je na podstawie tętna maksymalnego zarejestrowanego w danej dyscyplinie.

Zobacz te liczby na własnym treningu

OpenAthlete liczy TRIMP, kondycję, zmęczenie i formę z danych z Twojego zegarka i prognozuje je na zaplanowane treningi. Za darmo, open source.

Za darmo na zawsze. Bez karty kredytowej.