VMA (maksymalna prędkość tlenowa): definicja, wzór, przykład
Definicja
VMA (vitesse maximale aérobie, maksymalna prędkość tlenowa) to najniższa prędkość biegu, przy której osiągasz swoje VO2max, zwykle utrzymywana przez 4–8 minut, i punkt odniesienia do ustalania temp interwałów w procentach.
VMA to skrót od vitesse maximale aérobie, czyli maksymalnej prędkości tlenowej. Anglojęzyczne publikacje nazywają ją MAS lub vVO2max: to najniższa prędkość biegu, przy której pobór tlenu osiąga swój pułap, czyli Twoje VO2max. Biegnij szybciej, a dodatkowa energia musi pochodzić ze źródeł beztlenowych, dlatego większość biegaczy utrzymuje VMA tylko przez 4–8 minut. Termin pochodzi z francuskiej szkoły treningu, gdzie od testu bieżniowego Luca Légera z 1980 roku i prac Véronique Billat z lat 90. stanowi podstawę treningu interwałowego. Jego zaleta jest praktyczna: VO2max to liczba z laboratorium w mililitrach, a VMA to prędkość, którą możesz pobiec na stadionie.
Jak oblicza się VMA
Najbardziej bezpośrednią metodą terenową jest test 6-minutowy (pół Coopera). Po 20 minutach rozgrzewki z kilkoma przebieżkami biegniesz jak najdalej przez 6 minut, w równym tempie. Sześć minut mieści się w czasie, przez który większość biegaczy utrzymuje VMA, więc Twoja średnia prędkość dobrze ją przybliża:
VMA (km/h) = dystans / czas × 0,06
- dystans w metrach, czas w minutach; × 0,06 przelicza m/min na km/h
12-minutowy test Coopera łatwiej rozłożyć tempem, ale daje nieco zaniżony wynik, bo prawie każdy zwalnia po 6–7 minutach przy tej prędkości. Testy progresywne (test bieżniowy Légera i Bouchera, VAMEVAL) podnoszą prędkość o 0,5 lub 1 km/h w regularnych odstępach, aż nie jesteś w stanie dotrzymać tempa; ostatni ukończony etap wyznacza VMA. Wymagają stadionu, pachołków i nagrania z sygnałami, ale eliminują problem rozkładania tempa.
Możesz też wyjść od niedawnego startu. Każdy dystans biegnie się przy typowej części VMA: około 95 % na 5 km, 90 % na 10 km, 85 % w półmaratonie i 80 % w maratonie. Podziel średnią prędkość ze startu przez tę część. Płaskie 5 lub 10 km dają lepsze oszacowanie niż maraton, w którym odżywianie i upał ważą więcej niż moc tlenowa.
Przykład z obliczeniami
- Test 6-minutowy: 1500 m → 1500 / 6 × 0,06 = 15,0 km/h (4:00/km)
- Test Coopera, ten sam biegacz: 2900 m w 12 minut → 14,5 km/h
- 10 km w 45:00: średnia prędkość 13,33 km/h, podzielona przez 0,90 → 14,8 km/h
Trzy metody, trzy odpowiedzi w granicach 0,5 km/h. Taki rozrzut jest normalny i przypomina, że VMA to oszacowanie z marginesem błędu, a nie stała cecha jak wzrost. Weź 15 km/h i zbuduj na tej podstawie tempa:
- 100 % VMA: 15,0 km/h, 4:00/km, 125 m w 30 sekund
- 95 %: 14,25 km/h, 4:13/km
- 85 % (u wielu biegaczy okolice progu): 12,75 km/h, 4:42/km
- 65–75 % (spokojne bieganie): 9,75–11,25 km/h, od 6:09 do 5:20/km
Jak wykorzystać VMA w treningu
VMA to miarka do treningów interwałowych. Klasyczne formaty na jej poziomie lub w pobliżu: 30/30 (30 sekund na 100 % VMA, 30 sekund spokojnego truchtu) powtórzone 10–20 razy, 6 × 1000 m na 95 % z 2-minutową przerwą, 5 × 3 minuty na 95–100 %. Billat wykazała, że czas do wyczerpania przy VMA bardzo się różni u biegaczy na tym samym poziomie (Billat i Koralsztein, 1996), dlatego krótkie powtórzenia z krótkimi przerwami pozwalają zebrać więcej minut na tej intensywności niż jeden długi wysiłek.
Poniżej VMA procenty stają się mniej wiarygodne. Dwóch biegaczy z VMA 15 km/h może mieć próg na 82 % i na 90 % VMA, zależnie od wytrzymałości i historii treningowej. Przy biegach w tempie i długich wybieganiach lepszym przewodnikiem jest często tętno (zobacz kalkulator stref tętna) albo tempa wyliczone ze startów, takie jak VDOT. Kalkulator VMA zamienia test albo start w tempa, a tabele temp przeliczają je na każdy kilometr.
W OpenAthlete VMA jest jednym z Twoich wskaźników możliwości. Kroki treningu mogą celować w jej procent (na przykład 95 % VMA), a trening trafia potem z prawdziwymi tempami na zegarki Garmin, Suunto lub COROS.
Ograniczenia
VMA zależy od testu: bieżnia mechaniczna, stadion, pagórkowata droga i wietrzny dzień dają różne liczby, a źle rozłożone 6 minut może kosztować 0,5 km/h. VMA łączy też dwie rzeczy, VO2max i ekonomię biegu: dwóch biegaczy z tym samym VO2max może mieć VMA różniące się o 1–2 km/h, jeśli jeden biega ekonomiczniej. Wreszcie VMA mówi niewiele o wytrzymałości. Biegacz z wysoką VMA i małym kilometrażem osłabnie w półmaratonie, który biegacz z niższą VMA i większym kilometrażem utrzyma bez trudu. Używaj jej do ustalania temp interwałów, powtarzaj test co dwa, trzy miesiące, a resztę niech powiedzą Ci starty.
Źródła
- Léger L, Boucher R (1980). An indirect continuous running multistage field test: the Université de Montréal track test. Canadian Journal of Applied Sport Sciences 5(2): 77–84. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7389053/
- Léger L, Mercier D (1984). Gross energy cost of horizontal treadmill and track running. Sports Medicine 1(4): 270–277. doi.org/10.2165/00007256-198401040-00003
- Billat LV, Koralsztein JP (1996). Significance of the velocity at VO2max and time to exhaustion at this velocity. Sports Medicine 22(2): 90–108. doi.org/10.2165/00007256-199622020-00004
- Billat LV (2001). Interval training for performance: a scientific and empirical practice (Part I). Sports Medicine 31(1): 13–31. doi.org/10.2165/00007256-200131010-00002