Przejdź do treści
OpenAthlete

Czym jest GAP (tempo skorygowane o nachylenie)? Definicja, wzór

Definicja

Tempo skorygowane o nachylenie (GAP) to tempo na płaskim, które kosztowałoby tyle samo energii co tempo pobiegnięte na zboczu, wyliczane z kosztu energetycznego biegu przy każdym nachyleniu.

Tempo skorygowane o nachylenie (ang. grade-adjusted pace, GAP) zamienia to, co przebiegasz na zboczu, na tempo, które kosztowałoby tyle samo energii na płaskim. Kilometr w 7:30 na 8-procentowym asfaltowym podbiegu wygląda na zegarku na wolny; po korekcie o nachylenie jest wart niecałe 5:00 na płaskim. GAP istnieje, bo surowe tempo przestaje wiele znaczyć, gdy tylko teren się pochyla, a w bieganiu górskim dzieje się tak przez większość czasu.

Modeli jest kilka. Ten używany tutaj i w OpenAthlete pochodzi od Alberta Minettiego i współpracowników, którzy zmierzyli koszt tlenowy biegu na bieżni ustawionej od −45 % do +45 % i dopasowali do wyników krzywą (Minetti i wsp., 2002).

Jak liczy się tempo skorygowane o nachylenie

Krzywa Minettiego podaje koszt energetyczny przebiegnięcia jednego metra przy danym nachyleniu, na kilogram masy ciała. Na płaskim wynosi on 3,6 J/kg/m. GAP to stosunek kosztu na płaskim do kosztu na zboczu, zastosowany do Twojego tempa:

GAP = tempo na zboczu × 3,6 / C(i)

  • C(i) = 155,4i⁵ − 30,4i⁴ − 43,3i³ + 46,3i² + 19,5i + 3,6, w J/kg/m
  • i = nachylenie jako ułamek: 0,08 dla 8 %, −0,10 dla −10 %
  • C(0) = 3,6 na płaskim

Ten sam stosunek działa w drugą stronę: tempo, które trzeba utrzymać na zboczu przy danym wysiłku na płaskim, to tempo na płaskim × C(i) / 3,6. Dla całej aktywności obliczenie wykonuje się punkt po punkcie na zapisanej wysokości, a potem uśrednia, więc pagórkowaty bieg dostaje jedną wartość GAP obok surowego średniego tempa.

Przykład z liczbami

  • Pod górę: 7:30/km na 8-procentowym podbiegu. C(0,08) = 5,43, czyli 1,51 raza więcej niż na płaskim. 7:30 (450 s) / 1,51 = 298 s, więc około 4:58/km na płaskim.
  • W drugą stronę: biegacz, którego spokojne tempo na płaskim to 5:30/km, chce utrzymać ten sam wysiłek na 6-procentowym podbiegu. C(0,06) = 4,93, czyli 1,37 raza więcej, więc 5:30 × 1,37 = 7:32/km. Przy 15 % stosunek wynosi 2,06, a tempo rośnie do 11:20/km. Wtedy większość ludzi przechodzi do marszu i to jest dobra decyzja.
  • W dół: 4:30/km przy −10 %. C(−0,10) = 2,15, tylko 0,6 kosztu na płaskim, więc odpowiednik na płaskim to 7:32/km. Rachunek energetyczny jest niewielki, rachunek dla czworogłowych już nie.

Kalkulator tempa skorygowanego o nachylenie przeliczy te wartości dla dowolnego tempa i nachylenia.

Jak wykorzystać je w treningu

GAP najbardziej przydaje się do porównywania biegów na różnym terenie. Pętla 14 km z 500 m przewyższenia w średnim tempie 6:10/km i płaskie 14 km w 5:20/km mogły być dla Twojego serca tym samym treningiem. Zestawienie GAP z tętnem pokazuje, czy słabszy dzień to wina podbiegów, czy Twoja.

Pomaga też ustalać cele na pagórkowatych trasach. Jeśli spokojne biegi mają zostać na wysiłku odpowiadającym 5:30 na płaskim, 6-procentowy podbieg w 7:30 jest w porządku, a ten sam podbieg w 6:30 to zakamuflowany bieg tempowy. Przy podbiegach typu 8 × 2' pod górę GAP pozwala sprawdzić, czy ostatnie powtórzenie było warte tyle samo co pierwsze, nawet jeśli tempo na zegarku się rozjechało.

W dniu startu używaj go ostrożnie. GAP mówi, ile podbieg kosztuje energii, a nie ile potrwa bieg w górach; do tego bliżej pytania są km-effort i kalkulator czasu biegu górskiego.

OpenAthlete stosuje krzywą Minettiego do każdego biegu i biegu terenowego, który synchronizujesz. Nachylenie odczytuje z wysokości w oknach po 10 m i ogranicza do ±30 %, bo bardziej strome odczyty to zwykle szum GPS lub barometru, a nie teren.

Ograniczenia

Badani Minettiego biegali po gładkiej taśmie bieżni. Kamienie, korzenie, błoto i serpentyny dokładają koszt, o którym krzywa nie wie, więc w technicznym terenie Twój prawdziwy wysiłek był większy, niż pokazuje GAP.

Najsłabszym punktem są zbiegi. Na papierze koszt spada aż do minimum około −18 do −20 %, gdzie metr kosztuje o połowę mniej niż na płaskim. W praktyce poniżej mniej więcej −10 % ogranicza Cię hamowanie, pewność stopy i ekscentryczne obciążenie mięśnia czworogłowego, na długo zanim zabraknie energii. Szybki zbieg pokazuje łagodne GAP, a może być tym, po czym mięśnie bolą przez trzy dni.

Dane o wysokości są zaszumione. Zegarek z barometrem radzi sobie lepiej niż wysokość z GPS, ale oba tworzą na płaskim małe fałszywe podbiegi, które lekko przesuwają GAP. Krótkie, strome elementy, jak 20-metrowa rampa, wygładza okno uśredniania.

Wreszcie inne platformy używają innych modeli. Strava podaje, że jej GAP zbudowano na danych tętna jej użytkowników, a nie na pomiarach laboratoryjnych, i daje mniejszą premię na zbiegach. Liczby będą się różnić między narzędziami; porównuj biegi w obrębie jednego narzędzia, a nie między nimi.

Źródła

  1. Minetti AE, Moia C, Roi GS, Susta D, Ferretti G (2002). Energy cost of walking and running at extreme uphill and downhill slopes. Journal of Applied Physiology 93(3): 1039–1046. doi.org/10.1152/japplphysiol.01177.2001

Pytania

Bo bieg pod górę kosztuje więcej energii na metr niż bieg po płaskim. Na 8-procentowym podbiegu metr kosztuje około 1,5 raza więcej, więc 7:30/km jest tam wart mniej więcej 4:58/km na płaskim. Zbiegi działają w drugą stronę, ale słabiej, więc pagórkowata pętla zwykle kończy się GAP szybszym niż surowa średnia.

Każda aplikacja ma własny model i własne wygładzanie wysokości. OpenAthlete używa krzywej Minettiego z 2002 roku, z nachyleniem ograniczonym do ±30 %; Strava używa modelu zbudowanego na danych tętna, który daje mniejszą premię na zbiegach. Porównuj biegi w obrębie jednej aplikacji.

Tylko z grubsza. Krzywa Minettiego dotyczy biegu. Na podejściach bardziej stromych niż około 15 do 20 % większość biegaczy górskich idzie, a marsz ma inny koszt energetyczny, więc GAP na tych odcinkach jest przybliżeniem.

Zobacz te liczby na własnym treningu

OpenAthlete liczy TRIMP, kondycję, zmęczenie i formę z danych z Twojego zegarka i prognozuje je na zaplanowane treningi. Za darmo, open source.

Za darmo na zawsze. Bez karty kredytowej.