Wat is de lactaatdrempel? Definitie, formule, voorbeeld
Definitie
De lactaatdrempel is de inspanningsintensiteit waarboven het bloedlactaat niet meer stabiel blijft maar zich ophoopt; hij scheidt rustig lopen dat je lang volhoudt van inspanningen die je maar beperkt kunt volhouden.
Je spieren maken bij elk tempo lactaat aan, zelfs bij wandelen, en ruimen het net zo gestaag weer op. Bij rustige snelheden houden die twee elkaar in evenwicht en blijft de concentratie in je bloed dicht bij je rustwaarde, rond 1 mmol/l. Versnel en op een gegeven moment loopt de aanmaak voor op de afbraak. Dat punt bedoelen mensen met de lactaatdrempel, en het is de reden dat een tempo dat je een uur volhoudt zo anders voelt dan een tempo dat maar 15 seconden per kilometer sneller is.
Het probleem is dat ‘de’ lactaatdrempel niet bestaat als één afgesproken getal. Faude, Kindermann en Meyer (2009) bekeken meer dan twintig drempelconcepten uit de literatuur, gebaseerd op verschillende protocollen en verschillende regels om dezelfde curve af te lezen. In de praktijk vallen ze in twee families. De eerste drempel (LT1, vaak de aerobe drempel genoemd) is waar lactaat voor het eerst boven het rustniveau stijgt. De tweede (LT2, de anaerobe drempel of, in de strengste vorm, de maximale lactaat-steady-state) is de hoogste intensiteit waarbij lactaat zich nog op een stabiele waarde instelt in plaats van te blijven stijgen tot je stopt. Als een trainer ‘drempelloop’ zegt, bedoelt hij bijna altijd LT2.
Zo wordt hij gemeten
De klassieke test is een stappentest op een loopband of een baan: trappen van 3 tot 5 minuten, elk 0,5 tot 1 km/u sneller dan de vorige, met aan het eind van elke trap een druppel bloed uit een vingertop of oorlel. Daarna lees je de drempel af van de curve. Twee regels zijn gangbaar: een vaste concentratie, meestal 4 mmol/l voor LT2, en een stijging boven de basiswaarde, vaak basiswaarde + 1 mmol/l voor LT1. De snelheid tussen twee trappen vind je met lineaire interpolatie:
v = v1 + (La − La1) / (La2 − La1) × (v2 − v1)
- La = doellactaat (4 mmol/l, of basiswaarde + 1)
- v1, La1 = snelheid en lactaat van de laatste trap onder het doel
- v2, La2 = snelheid en lactaat van de eerste trap erboven
De maximale lactaat-steady-state is de referentie die de andere methoden proberen te benaderen, maar om hem vast te stellen heb je meerdere dagen met loopjes van 30 minuten op constant tempo nodig, en daarom meten maar weinig mensen buiten een lab hem ooit (Jones et al., 2019).
Een rekenvoorbeeld
Een loper doet trappen van 4 minuten vanaf 10 km/u en voegt telkens 1 km/u toe. Lactaat aan het eind van elke trap: 1,1, 1,2, 1,4, 1,8, 2,6, 4,1 en 6,3 mmol/l bij 10, 11, 12, 13, 14, 15 en 16 km/u.
- LT2 bij 4 mmol/l: tussen 14 km/u (2,6) en 15 km/u (4,1). v = 14 + (4 − 2,6) / (4,1 − 2,6) × 1 = 14,9 km/u, oftewel 4:01 per km.
- LT1 bij basiswaarde + 1: de laagste waarde is 1,1, dus het doel is 2,1 mmol/l, tussen 13 km/u (1,8) en 14 km/u (2,6). v = 13 + 0,3 / 0,8 = 13,4 km/u, oftewel 4:29 per km.
Dezelfde test, hetzelfde bloed, en de twee drempels liggen bijna 30 seconden per kilometer uit elkaar. Lees de curve af met een andere regel (bijvoorbeeld het punt met de grootste afstand tot een lijn tussen de eerste en de laatste trap) en je krijgt weer een andere waarde. Dat is geen fout van de test; het is de reden om altijd te vragen naar welke drempel een getal verwijst.
Zo gebruik je hem in je training
Zonder lab is een goede veldschatting van LT2 het tempo dat je ongeveer een uur in een wedstrijd kunt volhouden, en dat ligt voor de meeste getrainde lopers tussen hun 10 km- en halvemarathontempo. De tempotabellen geven dat tempo op basis van een recente wedstrijdtijd. De hartslag op LT2 ligt meestal op 85 tot 92% van je maximum, maar de spreiding tussen personen is groot.
- Drempeltrainingen: 3 × 10' of 5 × 6' op LT2-tempo met 1 tot 2 minuten dribbelen, of 20 tot 30 minuten aaneen. Het tempo moet ‘comfortabel zwaar’ voelen: je kunt een paar woorden zeggen, geen hele zin.
- Rustig lopen blijft onder LT1. Dat plafond probeert zone 2 te vangen, en in een gepolariseerde week breng je daar de meeste minuten door.
- Test elke 6 tot 10 weken opnieuw, of gebruik wedstrijden: de drempel verschuift met je conditie, en oude zones komen op de verkeerde plek te liggen.
OpenAthlete meet geen lactaat. Je voert je zones in of synchroniseert ze, en de statistieken laten zien hoe je tijd zich over weken en maanden verdeelt onder, tussen en boven je drempels, naast de curves van je trainingsbelasting.
Beperkingen
Het getal hangt af van het protocol: kortere trappen geven een hogere drempelsnelheid, omdat het lactaat nog niet bij is als het bloed wordt afgenomen. Draagbare lactaatmeters verschillen onderling een paar tienden van een mmol/l, wat een drempel met een vaste waarde op een vlak deel van de curve flink verschuift. Weinig spierglycogeen verlaagt het lactaat bij elke snelheid en laat de drempel beter lijken dan hij is. En een snelheid die op een loopband bij 18 °C is gevonden, laat zich niet zomaar overzetten naar een heuvelachtig parcours in de hitte. Wil je een tempo-ankerpunt dat uit je eigen wedstrijden komt in plaats van uit een bloedmonster, kijk dan naar de kritische snelheid, die net boven de maximale lactaat-steady-state ligt.
Bronnen
- Faude O, Kindermann W, Meyer T (2009). Lactate threshold concepts: how valid are they? Sports Medicine 39(6): 469–490. doi.org/10.2165/00007256-200939060-00003
- Jones AM, Burnley M, Black MI, Poole DC, Vanhatalo A (2019). The maximal metabolic steady state: redefining the ‘gold standard’. Physiological Reports 7(10): e14098. doi.org/10.14814/phy2.14098