Wat is FTP (functional threshold power)? Definitie, formule
Definitie
FTP (functional threshold power, functioneel drempelvermogen) is het hoogste vermogen in watt dat je ongeveer een uur min of meer constant kunt volhouden, meestal geschat als 95% van een inspanning van 20 minuten voluit.
Functional threshold power, of FTP, is het hoogste vermogen in watt dat je ongeveer een uur in een min of meer stabiele toestand kunt volhouden. Andrew Coggan definieerde het als praktische vervanger van de drempels uit het lab, en het boek Training and Racing with a Power Meter van Hunter Allen en Coggan maakte het tot het ijkpunt van de meeste wielertraining: zones, trainingen en belastingsscores worden allemaal uitgedrukt als percentage ervan. Vermogensmeters voor hardlopers hebben hetzelfde idee sindsdien naar het hardlopen gebracht.
FTP is een veldwaarde, gemeten met een vermogensmeter en een zware inspanning, geen fysiologische grens die in een lab wordt bepaald. De naaste verwant in de inspanningsfysiologie is het kritisch vermogen, dat de moeite waard is om ernaast te begrijpen, omdat de twee vaak binnen een paar watt van elkaar uitkomen en toch niet hetzelfde zijn.
Zo wordt FTP geschat
De oorspronkelijke definitie is het gemiddelde vermogen van een tijdrit van een uur. Weinig mensen willen dat vaak doen, dus de gangbare test is 20 minuten voluit, meestal voorafgegaan door een zware inspanning van 5 minuten om je anaerobe reserve wat af te romen, met de uitkomst 5% naar beneden bijgesteld:
FTP ≈ 0,95 × P20
- P20 = gemiddeld vermogen van een inspanning van 20 minuten voluit, in watt
De factor 0,95 is een gemiddelde correctie voor het feit dat je 20 minuten harder kunt trappen dan 60. Bij sommige renners klopt hij goed, bij andere slecht, zoals de beperkingen hieronder laten zien.
Kritisch vermogen
Het kritisch vermogen komt van Monod en Scherrer (1965). Zet je beste inspanningen uit als totale arbeid tegen tijd en tussen ongeveer 2 en 20 minuten liggen de punten op een rechte lijn. De helling is het kritisch vermogen (CP); het snijpunt, W′ (‘W-accent’), is een vaste hoeveelheid arbeid die je boven CP kunt leveren voordat je moet vertragen:
P(t) = CP + W′ / t
- CP = kritisch vermogen, in watt
- W′ = arbeidscapaciteit boven CP, in joule
- t = duur van de inspanning, in seconden
Fysiologisch markeert CP de grens tussen het zware domein, waarin zuurstofopname en bloedlactaat zich stabiliseren, en het zeer zware domein, waarin ze blijven stijgen tot je stopt (Poole et al., 2016). Boven CP kost elke seconde wat W′; eronder vult W′ zich langzaam weer aan. Het equivalent bij hardlopen, met snelheid in plaats van vermogen, is de kritische snelheid.
Een rekenvoorbeeld
Een renner trapt gemiddeld 262 W tijdens een test van 20 minuten. De beste inspanningen uit recente ritten zijn 340 W gedurende 3 minuten, 310 W gedurende 5, 275 W gedurende 12 en die 262 W gedurende 20.
- FTP ≈ 0,95 × 262 = 249 W
- Arbeid tegen tijd uitzetten voor de vier inspanningen (61,2, 93,0, 198,0 en 314,4 kJ) geeft CP = 248 W en W′ = 18,0 kJ
- Voorspeld vermogen over 10 minuten: 248 + 17.965 / 600 = 278 W, in lijn met de beste 5 en 12 minuten aan weerszijden
- Een demarrage op 400 W kost 400 − 248 = 152 joule W′ per seconde, dus 17.965 / 152 ≈ 118 seconden voordat de reserve leeg is
Hier komen FTP en CP binnen een watt overeen. In groepen is dat gebruikelijk, voor individuen onbetrouwbaar: bij 17 getrainde renners vonden Karsten et al. (2021) gemiddeld een CP van 256 W en een FTP van 249 W, maar het verschil per renner liep van ongeveer 19 W de ene kant op tot 33 W de andere.
Zo gebruik je FTP in je training
De klassieke vermogenszones van Coggan zijn percentages van FTP. Met 249 W: duur (56–75%) is 139 tot 187 W, tempo (76–90%) 189 tot 224 W, drempel (91–105%) 227 tot 261 W en VO2max-werk (106–120%) 264 tot 299 W. Typische trainingen volgen daaruit:
- 2 × 20 minuten op 95–100% van FTP (237 tot 249 W), 5 minuten rustig
- 3 × 12 minuten op 100–105% met 4 minuten herstel
- 5 × 4 minuten op 110–120% (274 tot 299 W), even lang herstel
- Lange duurritten van 2 tot 4 uur onder 75%
CP en W′ voegen iets toe wat FTP niet doet: ze vertellen hoe lang je boven je drempel kunt blijven. Dat helpt bij het indelen van een klim, een korte tijdrit of een wedstrijd met herhaalde versnellingen. Test elke zes tot acht weken opnieuw, of eerder als drempeltrainingen te makkelijk of onhaalbaar aanvoelen.
In OpenAthlete is FTP voor fietsen en hardlopen een waarde die je invoert of synchroniseert; de app neemt zelf geen test af. Stappen in de trainingsbouwer kunnen mikken op een percentage van FTP of van het kritisch vermogen. De weergave Capaciteiten in de statistieken bepaalt het kritisch vermogen uit je beste fietsvermogens tussen 2 en 20 minuten en toont een 95%-interval: die toptijden komen uit trainingen, niet uit maximale tests, dus de uitkomst is hoogstens wat ze laten zien.
Beperkingen
Het uur in de definitie is rekbaar. Toen Borszcz et al. (2018) 23 getrainde renners vroegen om op hun 20-minuten-FTP te fietsen tot ze niet meer konden, hielden ze het gemiddeld 50,9 minuten vol, met een standaardafwijking van bijna 16 minuten: sommigen gingen ruim over het uur, anderen stopten na ongeveer de helft. Renners met een grote anaerobe capaciteit krijgen uit de 20-minutentest een te hoge FTP, dieseltypes een te lage.
Ook de testomstandigheden verschuiven het getal: binnen warmte zonder genoeg koeling, een verkeerde indeling, vermoeidheid, motivatie. Het kritisch vermogen heeft eigen zwakke punten. Het hangt af van welke duren je erin stopt, het werkt niet buiten ruwweg 2 tot 20 minuten, en inspanningen uit gewone ritten zijn zelden voluit. Geen van beide getallen zegt iets over duurzaamheid, hoeveel van dat vermogen er na drie uur in het zadel nog over is. Voor intensiteit in hartslag, zie hartslagreserve; voor de labdrempels die FTP probeert te benaderen, zie lactaatdrempel.
Bronnen
- Allen H, Coggan A (2010). Training and Racing with a Power Meter, 2nd edition. Boulder: VeloPress.
- Monod H, Scherrer J (1965). The work capacity of a synergic muscular group. Ergonomics 8(3): 329–338. doi.org/10.1080/00140136508930810
- Poole DC, Burnley M, Vanhatalo A, Rossiter HB, Jones AM (2016). Critical power: an important fatigue threshold in exercise physiology. Medicine & Science in Sports & Exercise 48(11): 2320–2334. doi.org/10.1249/MSS.0000000000000939
- Borszcz FK, Tramontin AF, Bossi AH, Carminatti LJ, Costa VP (2018). Functional threshold power in cyclists: validity of the concept and physiological responses. International Journal of Sports Medicine 39(10): 737–742. doi.org/10.1055/s-0044-101546
- Karsten B, Petrigna L, Klose A, Bianco A, Townsend N, Triska C (2021). Relationship between the critical power test and a 20-min functional threshold power test in cycling. Frontiers in Physiology 11: 613151. doi.org/10.3389/fphys.2020.613151