Wat is zone 2? Definitie, formule, voorbeeld
Definitie
Zone 2 is de rustige, gelijkmatige intensiteit op of net onder de eerste lactaatdrempel, meestal vastgesteld op 60 tot 70% van de hartslagreserve, waarbij je in volzinnen kunt praten en urenlang door kunt gaan.
Zone 2 is het rustige, gelijkmatige lopen dat het grootste deel van een verstandige trainingsweek vult: het tempo van lange duurlopen en hersteldagen, waarbij je nog in volzinnen kunt praten. De naam komt van de hartslagschaal met vijf zones die de meeste horloges en trainingsapps gebruiken, waar zone 2 ligt tussen heel rustig dribbelen (zone 1) en de matige, “comfortabel zware” zone 3. Fysiologisch komt het overeen met intensiteiten op of net onder de eerste lactaatdrempel, waar het bloedlactaat nauwelijks boven rustwaarden ligt en je de inspanning urenlang kunt volhouden.
De laatste jaren is zone 2 in de mode geraakt, vooral door discussies over de werking van mitochondriën en vetverbranding. Het onderliggende advies is veel ouder: duursporters in de meeste sporten brengen het grootste deel van hun trainingstijd door op lage intensiteit, zoals de overzichten van Stephen Seiler over de training van topsporters laten zien (Seiler, 2010).
Hoe zone 2 wordt berekend
Er is geen eenduidige definitie, en dat is de bron van de meeste verwarring. De gangbare hartslagversie gebruikt de methode van Karvonen, op basis van je hartslagreserve:
Zone 2 = HSrust + (0,60 tot 0,70) × (HSmax − HSrust)
- HSrust: rusthartslag, liggend gemeten bij het wakker worden
- HSmax: de hoogste hartslag die je echt hebt gezien, liefst geen formule op basis van leeftijd
De eenvoudigere variant neemt 60 tot 70% van de maximale hartslag. In een lab wordt zone 2 juist vastgepind op gemeten markers: de eerste lactaat- of ventilatoire drempel. Percentages zijn een vervanging voor die drempels, en een grove.
Eén valkuil: in het driezonemodel dat in onderzoek wordt gebruikt (Seiler en anderen) is zone 1 alles onder de eerste drempel en is zone 2 de band tussen de eerste en de tweede drempel. Die “zone 2” is tempolopen, geen rustig lopen. Kijk bij het lezen van een studie dus welke schaal ze gebruikt.
Een rekenvoorbeeld
Een loper heeft een rusthartslag van 50 bpm en heeft 190 bpm gezien aan het eind van een zware heuveltraining. Zijn hartslagreserve is 140 slagen.
- Ondergrens van zone 2: 50 + 0,60 × 140 = 134 bpm
- Bovengrens van zone 2: 50 + 0,70 × 140 = 148 bpm
- Met 60–70% van het maximum: 0,60 × 190 = 114 tot 0,70 × 190 = 133 bpm
De twee methoden overlappen nauwelijks. Voor een fitte loper met een lage rusthartslag ligt 114 bpm dicht bij wandelen, en de zone op basis van het maximum valt grotendeels in zone 1. Daarom is Karvonen voor lopers meestal de betere keuze, en daarom gebruikt de calculator voor hartslagzones die standaard.
Een tweede loper, met een rusthartslag van 60 en een maximum van 180, komt uit op 132 tot 144 bpm. Vergelijkbare getallen, heel verschillende mensen: zones hebben alleen zin met je eigen rust- en maximale waarden.
Hoe je zone 2 in je training gebruikt
Voor de meeste lopers die vier tot zes keer per week trainen, hoort het overgrote deel van de looptijd in zone 1 en 2, met een of twee zwaardere trainingen erbovenop. In de praktijk:
- Rustige dagen: 40 tot 70 minuten in zone 2, de dag na een zware training het liefst aan de onderkant.
- Lange duurloop: 1u30 tot 2u30, grotendeels in zone 2. De hartslag kruipt omhoog naarmate je moe en warm wordt; accepteer een paar slagen drift in plaats van te vertragen tot sloffen, en noteer hoeveel hij oploopt, want dat zegt iets over je uithoudingsvermogen (zie aerobe ontkoppeling).
- Wandel op heuvelachtig terrein de steile klimmen als je zo in de zone blijft. Trailrunners doen dat in wedstrijden toch al.
- Meet je vooruitgang met een vaste referentie: om de paar weken hetzelfde vlakke rondje op dezelfde hartslag. Wordt je tempo bij 140 bpm sneller, dan verbetert je aerobe basis.
De praattest is een handige controle. Krijg je maar een paar woorden tegelijk uit je mond, dan zit je boven zone 2, wat je horloge ook zegt.
In OpenAthlete kun je hartslagzones instellen als percentage van het maximum of van de hartslagreserve, per sport, en elke activiteit toont de tijd in elke zone. De pagina over trainingsbelasting legt uit hoe hartslag ook de TRIMP van elke training voedt.
Beperkingen
Percentagezones gaan ervan uit dat ieders eerste drempel op hetzelfde deel van de hartslagreserve ligt. Dat klopt niet: bij getrainde lopers kan die duidelijk boven 70% liggen, bij beginners lager. Een drempeltest in het lab of op het veld geeft je betere grenzen dan welk percentage ook.
De maximale hartslag is de zwakke schakel. Leeftijdsformules zoals die van Tanaka (208 − 0,7 × leeftijd) beschrijven een populatiegemiddelde en zitten bij veel mensen 10 slagen of meer naast, wat de hele zone verschuift. Hitte, uitdroging, slecht slapen en cafeïne verhogen allemaal de hartslag bij hetzelfde tempo, en op korte klimmetjes loopt de hartslag achter op de inspanning.
Houd de beweringen tot slot in verhouding. Veel van het recente enthousiasme over zone 2, mitochondriën en vetverbranding rust op vergelijkingen tussen profwielrenners en minder fitte mensen (San-Millán en Brooks, 2018), die laten zien hoe getrainde sporters verschillen, niet wat een bepaalde hoeveelheid zone 2 voor jou zal doen. Rustig volume werkt; een beetje intensiteit erbovenop ook, en dat is precies het punt van gepolariseerd trainen.
Bronnen
- Seiler S (2010). What is best practice for training intensity and duration distribution in endurance athletes? International Journal of Sports Physiology and Performance 5(3): 276–291. doi.org/10.1123/ijspp.5.3.276
- San-Millán I, Brooks GA (2018). Assessment of metabolic flexibility by means of measuring blood lactate, fat, and carbohydrate oxidation responses to exercise in professional endurance athletes and less-fit individuals. Sports Medicine 48(2): 467–479. doi.org/10.1007/s40279-017-0751-x
- Karvonen MJ, Kentala E, Mustala O (1957). The effects of training on heart rate; a longitudinal study. Annales Medicinae Experimentalis et Biologiae Fenniae 35(3): 307–315. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/13470504/
- Tanaka H, Monahan KD, Seals DR (2001). Age-predicted maximal heart rate revisited. Journal of the American College of Cardiology 37(1): 153–156. doi.org/10.1016/S0735-1097(00)01054-8