Wat is gepolariseerd trainen? Definitie, formule, voorbeeld
Definitie
Gepolariseerd trainen is een verdeling van de trainingsintensiteit waarbij het grootste deel van het volume onder de eerste drempel ligt, een kleiner deel boven de tweede drempel en heel weinig daartussen.
Gepolariseerd trainen beschrijft een manier om trainingsintensiteit te verdelen: het grootste deel van het volume duidelijk rustig, een kleiner maar echt deel duidelijk hard, en heel weinig daartussen. Het idee kwam niet uit een labprotocol, maar uit het observeren van wat topsporters in duursporten werkelijk doen. Bij het doornemen van de beschrijvende studies zag Stephen Seiler dat nationaal en internationaal presterende duursporters die 10 tot 13 keer per week trainen, meestal uitkomen op ongeveer 80% van hun trainingen op lage intensiteit en ongeveer 20% die gedomineerd worden door hard werk, zoals intervallen rond 90% van de VO2max (Seiler, 2010).
Dat patroon wordt vaak afgekort tot “80/20”. De korte versie verbergt twee details die ertoe doen: welke zones je telt, en of je trainingen of minuten telt.
De drie zones erachter
Gepolariseerd trainen gebruikt een model met drie zones, gebaseerd op twee fysiologische drempels. Zone 1 ligt onder de eerste ventilatoire drempel of lactaatdrempel (bloedlactaat rond 2 mmol/l): rustig lopen waarbij je in volzinnen kunt praten. Zone 2 ligt tussen de twee drempels. Zone 3 ligt boven de tweede drempel (rond 4 mmol/l, dicht bij de kritieke snelheid), waar de intervallen thuishoren.
Let op de naamsverwarring. In de vijfzonesystemen van de meeste horloges betekent “zone 2” rustige duur, en die valt binnen zone 1 van het driezonemodel. Gepolariseerd trainen zegt niet dat je rustige zone 2-loopjes moet vermijden; het zegt dat je weinig tijd tussen de drempels moet doorbrengen.
Er een getal op plakken
Treff en collega’s (2019) stelden een polarisatie-index voor om een gepolariseerde verdeling van de andere te onderscheiden, op basis van het aandeel trainingstijd (of afstand) in elk van de drie zones:
PI = log10(Z1 / Z2 × Z3 × 100)
- Z1, Z2, Z3 = aandeel van de totale trainingstijd in elke zone (0,80 voor 80%), Z1 + Z2 + Z3 = 1
- Geldig als Z1 > Z3 > Z2. Als Z3 = 0, dan PI = 0. Als Z2 = 0, gebruik 0,01 voor Z2 en Z3 − 0,01 voor Z3
- PI > 2,00: gepolariseerd. PI ≤ 2,00: niet gepolariseerd
Een rekenvoorbeeld
Een loper traint 8 uur per week. Over een maand is de tijd in de zones gemiddeld 80% in zone 1, 5% in zone 2 en 15% in zone 3.
- Z1 / Z2 = 0,80 / 0,05 = 16
- 16 × 0,15 × 100 = 240
- PI = log10(240) = 2,38, boven 2,00: gepolariseerd
Verander de mix naar 75% / 20% / 5%, een piramide met veel tempolopen en weinig intervallen: PI = log10(0,75 / 0,20 × 0,05 × 100) = log10(18,75) = 1,27. Een drempelzwaar blok van 60% / 35% / 5% geeft 0,93. Dezelfde uren per week, drie heel verschillende weken.
Trainingen of minuten
Seilers 80/20 telt trainingen. Tijd in de zones geeft een ander beeld, omdat een harde training grotendeels uit warming-up, herstelpauzes en cooling-down bestaat. Een training van 70 minuten met 5 × 4' op 3 tot 5 km-tempo bevat 20 minuten werk, en omdat de hartslag achterloopt op het tempo, wordt daar nog minder van in zone 3 geregistreerd. Seiler en Kjerland (2006) maten het op beide manieren bij elf junior-langlaufers gedurende 32 dagen: op basis van hartslag verdeelden hun duurtrainingen zich 75% / 8% / 17% over de drie zones, en session RPE gaf bijna hetzelfde resultaat. Vier rustige duurlopen van een uur plus die intervaltraining maken een week die 80/20 is in trainingen, maar slechts 20 van de 310 minuten, ongeveer 6%, zijn hard. Geen van beide is fout, maar vergelijk appels met appels.
Hoe je het gebruikt
Voor een loper met vijf of zes trainingen per week kan een gepolariseerde week er zo uitzien: drie of vier rustige duurlopen en een lange duurloop, allemaal onder de eerste drempel, plus een of twee harde trainingen zoals 5 × 4' of 6 × 3' op 3 tot 5 km-tempo met even lange dribbelpauzes. De rustige dagen moeten rustig blijven, wat voor de meeste mensen langzamer betekent dan ze zouden willen; leg het plafond vast met de calculator voor hartslagzones of de praattest. De statistieken van OpenAthlete tonen het aandeel training onder, tussen en boven je drempels, en dat is genoeg om te zien wat voor week je echt hebt gelopen.
Beperkingen
De sterkste gecontroleerde onderbouwing komt van Stöggl en Sperlich (2014): 48 goed getrainde lopers, wielrenners, triatleten en langlaufers volgden negen weken lang een van vier programma’s, en de gepolariseerde groep verbeterde de VO2peak met 11,7% en de tijd tot uitputting met 17,4%, meer dan de groepen met hoog volume, drempeltraining of intervallen. Negen weken en 48 sporters verdeeld over vier groepen is een korte en kleine studie, en de deelnemers waren al fit. Seiler (2010) noemt het 80/20-patroon zelf beschrijvend: het is waar succesvolle sporters op uitkomen, geen bewijs dat het voor iedereen optimaal is. Een loper met vier uur per week heeft misschien meer aan wat drempelwerk dan aan strikte polarisatie; die vraag is nog open. Tot slot hangen de zones af van drempels die je moet testen of schatten, en een fout van 10 slagen per minuut verschuift minuten van de ene zone naar de andere.
Bronnen
- Seiler KS, Kjerland GØ (2006). Quantifying training intensity distribution in elite endurance athletes: is there evidence for an “optimal” distribution? Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports 16(1): 49–56. doi.org/10.1111/j.1600-0838.2004.00418.x
- Seiler S (2010). What is best practice for training intensity and duration distribution in endurance athletes? International Journal of Sports Physiology and Performance 5(3): 276–291. doi.org/10.1123/ijspp.5.3.276
- Stöggl T, Sperlich B (2014). Polarized training has greater impact on key endurance variables than threshold, high intensity, or high volume training. Frontiers in Physiology 5: 33. doi.org/10.3389/fphys.2014.00033
- Treff G, Winkert K, Sareban M, Steinacker JM, Sperlich B (2019). The polarization-index: a simple calculation to distinguish polarized from non-polarized training intensity distributions. Frontiers in Physiology 10: 707. doi.org/10.3389/fphys.2019.00707