Czym jest VDOT? Definicja, wzór, przykład
Definicja
VDOT to wskaźnik formy biegowej opracowany przez Jacka Danielsa i Jimmy’ego Gilberta: VO2max, które wyjaśniałoby wynik startu przy przeciętnej ekonomii biegu, używane do przewidywania czasów na innych dystansach i ustalania temp treningowych.
VDOT to liczba w samym sercu systemu treningowego Jacka Danielsa. Nazwa pochodzi od „V-dot-O2max”, czyli sposobu, w jaki fizjolodzy zapisują VO2max, ale nie mierzy się jej w laboratorium. Daniels i matematyk Jimmy Gilbert wyprowadzili ją w latach 70. z wyników startów: skoro dany dystans przebiegnięto w takim czasie, jakie VO2max by to wyjaśniało, gdyby Twoja ekonomia biegu była przeciętna? Odpowiedzią jest jeden wskaźnik, który określa Twoją aktualną formę biegową, przewiduje wyniki na innych dystansach i daje zestaw temp treningowych.
Ponieważ VDOT wynika z rezultatu, zawiera już to, czego laboratoryjne VO2max nie uwzględnia: jak ekonomiczny jest Twój krok i jaką część swojego maksimum potrafisz utrzymać przez cały bieg. Te trzy czynniki razem wyjaśniają większość wydolności wytrzymałościowej (Joyner i Coyle, 2008). Dlatego dwóch biegaczy z tym samym VO2max może mieć VDOT różniące się o kilka punktów i dlatego VDOT lepiej niż VO2max przewiduje czasy startowe.
Jak oblicza się VDOT
Wzory Danielsa i Gilberta mają dwie części. Pierwsza podaje koszt tlenowy biegu z prędkością v w metrach na minutę. Druga podaje część VO2max, jaką biegacz może utrzymać w biegu trwającym t minut: blisko 100 % przez około 10 minut, około 90 % przez 45 minut, poniżej 85 % w maratonie.
VDOT = koszt tlenowy / utrzymywana część
- Koszt tlenowy (ml/kg/min) = −4,6 + 0,182258 × v + 0,000104 × v²
- Utrzymywana część = 0,8 + 0,1894393 × e^(−0,012778 × t) + 0,2989558 × e^(−0,1932605 × t)
- v = dystans (m) / czas (min); t = czas biegu w minutach
Wzory sprawdzają się od około 1500 m do maratonu. Poniżej tego starty opierają się na wydolności beztlenowej; powyżej o wyniku bardziej niż wydolność tlenowa decydują odżywianie i upał.
Przykład z obliczeniami
Biegacz kończy płaską dychę w 45:00.
- Prędkość: 10 000 m / 45 min = 222,2 m/min
- Koszt tlenowy: −4,6 + 0,182258 × 222,2 + 0,000104 × 222,2² = 41,0 ml/kg/min
- Utrzymywana część dla 45 minut: 0,8 + 0,1894 × e^(−0,575) + 0,2990 × e^(−8,70) = 0,907
- VDOT = 41,0 / 0,907 = 45,3
Jeśli odwrócisz wzory, to samo VDOT przewiduje około 21:42 na 5 km, 1:39:44 w półmaratonie i 3:27:15 w maratonie.
Tempa treningowe wynikają ze stałych części VDOT, przeliczonych z powrotem na prędkość za pomocą wzoru na koszt tlenowy. Dla VDOT 45,3:
- Spokojne (59–74 %): od 6:21 do 5:18 na km
- Maratońskie (przewidywana prędkość w maratonie): 4:55 na km
- Progowe (88 %): 4:37 na km
- Interwałowe (97,5 %): 4:15 na km
- Powtórzeniowe (105 %): 4:00 na km, czyli 96 sekund na 400 m
Jak wykorzystać VDOT w treningu
Każde tempo ma swoje zadanie. Tempo progowe służy do biegów ciągłych po 20 minut albo interwałów progowych, takich jak 5 × 1 km z minutowymi przerwami w truchcie. Tempo interwałowe jest na powtórzenia od trzech do pięciu minut, na przykład 5 × 1000 m z przerwami w truchcie o tej samej długości, co jest bliskie temu, co francuscy trenerzy nazywają pracą na VMA (prędkości przy VO2max). Tempo powtórzeniowe to krótkie, szybkie odcinki po 200 lub 400 m z pełnym odpoczynkiem, nastawione na ekonomię biegu. Tempo spokojne obejmuje większość tygodnia.
Dwa nawyki utrzymują system w ryzach. Ustal VDOT na podstawie niedawnego startu, a nie tego, który masz nadzieję pobiec: trening w tempie docelowym, zanim masz na nie formę, to klasyczny sposób na wykopanie sobie dołka. I podnoś je małymi krokami, o jeden punkt po dobrym starcie albo bloku treningów, które szły pod kontrolą, zamiast gonić za każdym dobrym dniem.
W OpenAthlete strona rekordów oblicza Twoje VDOT na podstawie najmocniejszego wysiłku między 1500 m a maratonem i pokazuje odpowiadające mu tempa treningowe. Na tej stronie tabele temp używają tych samych wzorów, a kalkulator wyniku daje drugą opinię na podstawie wzoru Riegela.
Ograniczenia
VDOT zakłada, że Twoja wytrzymałość odpowiada Twojej szybkości. Biegacz z szybką dychą i małym kilometrażem zwykle nie osiągnie przewidywanego czasu w maratonie, często o kilka minut, bo tabele zakładają trening dopasowany do dystansu. Podbiegi, upał, wiatr i źle rozłożone tempo obniżają wynik, więc VDOT ze słabego dnia Cię niedoszacowuje. Utrzymywana część to średnia krzywa: niektórzy biegacze utrzymują wyższy ułamek swojego maksimum niż inni, a biegi terenowe i ultra wykraczają poza to, do czego wzory zbudowano. Traktuj VDOT jako dobrze skalibrowany punkt wyjścia i koryguj tempa według odczuć i tętna.
Źródła
- Daniels J, Gilbert J (1979). Oxygen Power: Performance Tables for Distance Runners. Tempe, Arizona: self-published.
- Daniels J (2014). Daniels’ Running Formula, 3rd edition. Champaign, Illinois: Human Kinetics.
- Joyner MJ, Coyle EF (2008). Endurance exercise performance: the physiology of champions. The Journal of Physiology 586(1): 35–44. doi.org/10.1113/jphysiol.2007.143834