Naar de inhoud
OpenAthlete

Wat is aerobe ontkoppeling? Definitie, formule, voorbeeld

Definitie

Aerobe ontkoppeling is het percentage waarmee je output per hartslag (tempo of vermogen gedeeld door hartslag) daalt van de eerste naar de tweede helft van een gelijkmatige inspanning, gebruikt als maat voor je aerobe uithoudingsvermogen.

Loop 90 minuten in een gelijkmatig, rustig tempo en je hartslag blijft zelden vlak. Hij kruipt omhoog: een paar slagen in het tweede uur, meer als het warm is, en nog meer als lange duurlopen nieuw voor je zijn. Aerobe ontkoppeling (aerobic decoupling) zet een getal op die stijging. Ze vergelijkt hoeveel tempo (of vermogen) je per hartslag haalt in de eerste helft van een gelijkmatige inspanning met de tweede helft. Joe Friel maakte het begrip populair bij duursporters, en TrainingPeaks noemt het Pa:HR voor tempo en Pw:HR voor vermogen.

Zo bereken je de ontkoppeling

Verdeel eerst het gelijkmatige deel van de inspanning in twee helften van gelijke duur. Bereken voor elke helft de efficiency factor (EF): gemiddelde output gedeeld door gemiddelde hartslag. Druk daarna het verlies van de ene naar de andere helft uit als percentage:

Ontkoppeling (%) = (EF1 − EF2) / EF1 × 100

  • EF = gemiddelde output / gemiddelde hartslag, per helft
  • Output = voor helling gecorrigeerde snelheid bij hardlopen, vermogen bij fietsen

Een positieve waarde betekent dat je in de tweede helft minder per hartslag leverde: de hartslag steeg bij hetzelfde tempo, of het tempo zakte bij dezelfde hartslag. Is het parcours niet vlak, corrigeer de snelheid dan voor de helling, anders lijkt een klim in de tweede helft op vermoeidheid. De gangbare lezing volgens Friel: onder 5% is stabiel, 5 tot 10% laat wat drift zien, boven 10% ging de inspanning je aerobe uithoudingsvermogen te boven.

Een rekenvoorbeeld

Een loper doet 90 minuten op een vlak rondje in 5:20 per km, oftewel 187,5 meter per minuut.

  • Eerste 45 minuten: gemiddeld 142 bpm, dus EF1 = 187,5 / 142 = 1,320
  • Laatste 45 minuten: zelfde tempo, gemiddeld 150 bpm, dus EF2 = 187,5 / 150 = 1,250
  • Ontkoppeling = (1,320 − 1,250) / 1,320 × 100 = 5,3%

Net boven 5%: enige drift. Had de tweede helft gemiddeld 146 bpm gehaald, dan kwam het op 2,7%, ruim stabiel. Op de fiets is de rekensom hetzelfde met watts: 200 W bij 135 bpm, daarna 195 W bij 140 bpm, geeft EF-waarden van 1,48 en 1,39 en een ontkoppeling van 6,0%. Let op: het vermogen daalde en de hartslag steeg, en beide tellen tegen je.

Zo gebruik je het in je training

Ontkoppeling is het nuttigst als herhaalbare test van je aerobe uithoudingsvermogen tijdens een basisperiode. Kies een gelijkmatige training die je vaker gaat doen: een rustige duurloop van 75 tot 120 minuten op hetzelfde vlakke rondje, of een rit onderin je duurzone. Houd de intensiteit elke keer in dezelfde hartslag- of vermogenszone en volg het getal over de weken.

  • Zit een loop van 90 minuten boven 5%, dan gaan duur of tempo je huidige uithoudingsvermogen te boven. Houd het tempo vast of loop iets langzamer, en bouw de duur op.
  • Blijft het getal onder 5%, maak de loop dan langer of voeg aan het eind een gelijkmatig blok op marathontempo toe en kijk of het stabiel blijft.
  • Voor een marathon of een lange trail is een lange duurloop met blokken op marathontempo die onder 5% blijft een geruststellend teken. Een grote drift is een reden om je doeltempo of je voedingsplan te herzien.

OpenAthlete berekent de ontkoppeling en de efficiency factor voor elke hardloopactiviteit op basis van voor helling gecorrigeerde snelheid en hartslag, en voor fietsritten op basis van vermogen. Op de activiteitenpagina kun je de warming-up met een schuifregelaar weglaten of een deel van de inspanning selecteren, en de kaart toont beide helften en een status: stabiel, enige drift of duidelijke drift. Onder 20 minuten markeert hij de inspanning als te kort om je uithoudingsvermogen te beoordelen.

Beperkingen

Ontkoppeling zegt alleen iets bij een gelijkmatige inspanning. Intervallen, stoppen voor verkeerslichten of een loop met een snelle eindsprint maken de vergelijking onbruikbaar. Hitte is de grootste stoorfactor: Coyle en González-Alonso (2001) beschrijven hoe een stijgende lichaamstemperatuur de hartslag opdrijft terwijl het slagvolume daalt, en uitdroging versterkt dat nog. Een ontkoppeling van 7% op een middag van 30 °C en 3% op een koele ochtend kunnen dezelfde conditie beschrijven. Optische polssensoren die je cadans oppikken, een borstband met droge contacten of GPS-drift onder bomen vertekenen telkens één helft. En ontkoppeling zegt niets over snelheid: je kunt perfect gekoppeld zijn op een tempo dat te traag is voor je doel. Lees het naast je tempo, je trainingsbelasting en de omstandigheden van de dag.

Bronnen

  1. Coyle EF, González-Alonso J (2001). Cardiovascular drift during prolonged exercise: new perspectives. Exercise and Sport Sciences Reviews 29(2): 88–92. doi.org/10.1097/00003677-200104000-00009
  2. Friel J (2016). The Triathlete’s Training Bible, 4th edition. VeloPress.
  3. Allen H, Coggan A (2010). Training and Racing with a Power Meter, 2nd edition. VeloPress.

Vragen

Onder 5% bij een lange, gelijkmatige loop of rit is het gebruikelijke teken dat je aerobe uithoudingsvermogen die duur op die intensiteit aankan. Tussen 5 en 10% is er enige drift; boven 10% was de inspanning te lang, te zwaar of te warm voor je huidige conditie.

Nee. Ontkoppeling vergelijkt twee helften van dezelfde gelijkmatige inspanning. Intervallen, heuvelachtige loopjes met stops of een fartlek mengen intensiteiten, en de uitkomst zegt meer over de opbouw van de training dan over je uithoudingsvermogen. Gebruik een gelijkmatige loop of rit van minstens 20 minuten, liefst een uur of langer.

Bij lange inspanningen jaagt de stijgende lichaamstemperatuur je hartslag op terwijl het slagvolume, de hoeveelheid bloed per hartslag, daalt, en vochtverlies komt daar nog bij. Hitte, uitdroging en een gebrek aan duurvermogen maken de drift groter.

Zie deze getallen op je eigen training

OpenAthlete berekent TRIMP, fitheid, vermoeidheid en vorm uit de gegevens van je horloge, en trekt ze door over de trainingen die je hebt gepland. Gratis, open source.

Voor altijd gratis. Geen creditcard.