Wat is VDOT? Definitie, formule, voorbeeld
Definitie
VDOT is een loopvormscore, ontwikkeld door Jack Daniels en Jimmy Gilbert: de VO2max die een wedstrijdresultaat zou verklaren bij een gemiddelde loopeconomie, gebruikt om tijden op andere afstanden te voorspellen en trainingstempo’s vast te stellen.
VDOT is het getal in het hart van het trainingssysteem van Jack Daniels. De naam komt van “V-dot-O2max”, de manier waarop fysiologen VO2max schrijven, maar het wordt niet in een lab gemeten. Daniels en de wiskundige Jimmy Gilbert rekenden het in de jaren zeventig terug uit wedstrijdresultaten: gegeven hoe snel je een afstand liep, welke VO2max zou dat verklaren als je loopeconomie gemiddeld was? Het antwoord is één score die je huidige loopvorm rangschikt, voorspelt wat je op andere afstanden kunt lopen, en je een set trainingstempo’s geeft.
Omdat VDOT uit een prestatie komt, zit er al in wat een VO2max uit het lab weglaat: hoe zuinig je pas is en welk deel van je maximum je een hele wedstrijd kunt volhouden. Die drie factoren samen verklaren het grootste deel van duurprestaties (Joyner en Coyle, 2008). Daarom kunnen twee lopers met dezelfde VO2max een VDOT hebben die meerdere punten verschilt, en daarom voorspelt VDOT wedstrijdtijden beter dan VO2max.
Hoe VDOT wordt berekend
De formules van Daniels en Gilbert bestaan uit twee delen. Het eerste geeft de zuurstofkosten van lopen met een snelheid v, in meter per minuut. Het tweede geeft het deel van de VO2max dat een loper kan volhouden in een wedstrijd van t minuten: bijna 100% gedurende zo’n 10 minuten, rond 90% gedurende 45 minuten, onder 85% voor een marathon.
VDOT = zuurstofkosten / houdbaar deel
- Zuurstofkosten (ml/kg/min) = −4,6 + 0,182258 × v + 0,000104 × v²
- Houdbaar deel = 0,8 + 0,1894393 × e^(−0,012778 × t) + 0,2989558 × e^(−0,1932605 × t)
- v = afstand (m) / tijd (min); t = wedstrijdtijd in minuten
De formules gelden van ongeveer 1.500 m tot de marathon. Daaronder leunen wedstrijden op anaerobe capaciteit; daarboven beslissen voeding en hitte meer dan aerobe fitheid.
Een rekenvoorbeeld
Een loper finisht een vlakke 10 km in 45:00.
- Snelheid: 10.000 m / 45 min = 222,2 m/min
- Zuurstofkosten: −4,6 + 0,182258 × 222,2 + 0,000104 × 222,2² = 41,0 ml/kg/min
- Houdbaar deel voor 45 minuten: 0,8 + 0,1894 × e^(−0,575) + 0,2990 × e^(−8,70) = 0,907
- VDOT = 41,0 / 0,907 = 45,3
Draai de formules om en dezelfde VDOT voorspelt ongeveer 21:42 op de 5 km, 1:39:44 op de halve marathon en 3:27:15 op de marathon.
Trainingstempo’s komen uit vaste fracties van de VDOT, met de formule voor zuurstofkosten terugvertaald naar een snelheid. Voor een VDOT van 45,3:
- Rustig (59 tot 74%): 6:21 tot 5:18 per km
- Marathon (de voorspelde marathonsnelheid): 4:55 per km
- Drempel (88%): 4:37 per km
- Interval (97,5%): 4:15 per km
- Repetition (105%): 4:00 per km, of 96 seconden per 400 m
Hoe je VDOT in je training gebruikt
Elk tempo heeft een taak. Drempeltempo is voor tempolopen van 20 minuten of cruise-intervallen zoals 5 × 1 km met een minuut dribbelen. Intervaltempo is voor herhalingen van drie tot vijf minuten, bijvoorbeeld 5 × 1.000 m met even lange dribbelpauzes, wat dicht in de buurt komt van wat Franse trainers werk op VMA (de snelheid bij VO2max) noemen. Repetition-tempo is voor korte, snelle herhalingen van 200 of 400 m met volledig herstel, gericht op loopeconomie. Rustig tempo beslaat het grootste deel van de week.
Twee gewoonten houden het systeem eerlijk. Bepaal je VDOT op basis van een recente wedstrijd, niet van de wedstrijd die je hoopt te lopen: trainen op streeftempo voordat je de vorm hebt, is de klassieke manier om jezelf in een gat te trainen. En verhoog hem in kleine stappen, één punt na een goede wedstrijd of een blok trainingen dat beheerst aanvoelde, in plaats van elke goede dag na te jagen.
In OpenAthlete berekent de recordpagina je VDOT uit je sterkste inspanning tussen 1.500 m en de marathon en toont ze de bijbehorende trainingstempo’s. Op deze site gebruiken de tempotabellen dezelfde formules, en de wedstrijdtijdvoorspeller geeft een second opinion met de formule van Riegel.
Beperkingen
VDOT gaat ervan uit dat je uithoudingsvermogen past bij je snelheid. Een loper met een snelle 10 km en weinig kilometers haalt de voorspelde marathontijd meestal niet, vaak met enkele minuten, omdat de tabellen uitgaan van training die bij de afstand past. Heuvels, hitte, wind en een slecht ingedeelde wedstrijd verlagen allemaal de score, dus een VDOT van een slechte dag onderschat je. Het houdbare deel is een gemiddelde curve: sommige lopers houden een hoger deel van hun maximum vol dan anderen, en trail- of ultrawedstrijden vallen buiten waarvoor de formules gebouwd zijn. Zie VDOT als een goed gekalibreerd startpunt, en stel tempo’s bij op gevoel en hartslag.
Bronnen
- Daniels J, Gilbert J (1979). Oxygen Power: Performance Tables for Distance Runners. Tempe, Arizona: self-published.
- Daniels J (2014). Daniels’ Running Formula, 3rd edition. Champaign, Illinois: Human Kinetics.
- Joyner MJ, Coyle EF (2008). Endurance exercise performance: the physiology of champions. The Journal of Physiology 586(1): 35–44. doi.org/10.1113/jphysiol.2007.143834