Naar de inhoud
OpenAthlete

Wat is taperen? Definitie, duur, rekenvoorbeeld

Definitie

Taperen is de periode van verminderde training voor een doelwedstrijd, meestal een tot drie weken, waarin het volume daalt en de intensiteit blijft, zodat opgebouwde vermoeidheid sneller verdwijnt dan fitheid verloren gaat.

Taperen is de periode van lichtere training voor een doelwedstrijd. Het idee is oud en de logica eenvoudig: weken van hard trainen maken je tegelijk fitter en vermoeider, en vermoeidheid verdwijnt sneller dan fitheid. Verlaag de belasting een tijdje en de vermoeidheid ebt weg, terwijl het grootste deel van je fitheid blijft. Doe je het goed, dan sta je frisser aan de start dan je je in maanden hebt gevoeld. Doe je het fout, door te weinig te schrappen of te veel te rusten, dan kom je aan de start met nog vermoeide of juist wat lusteloze benen.

Wat het onderzoek zegt over taperen

Bosquet en collega’s (2007) bundelden 27 studies met wedstrijdsporters in hardlopen, wielrennen en zwemmen. Het patroon dat het best uitkwam was een taper van ongeveer twee weken, waarin het trainingsvolume geleidelijk met 41 tot 60% omlaag gaat, terwijl de intensiteit en het aantal trainingen per week gelijk blijven. Mujika en Padilla (2003) kwamen bij hun overzicht van de eerdere literatuur op een vergelijkbaar recept: houd de intensiteit vast, verlaag het volume flink, verlaag de frequentie met niet meer dan ongeveer 20%, en kies liever een geleidelijke afbouw dan een plotselinge val. Zij schatten de gebruikelijke prestatiewinst op ongeveer 3%, met een spreiding van 0,5 tot 6%.

Voor recreatieve marathonlopers bekeken Smyth en Lawlor (2021) de trainingslogboeken van meer dan 158.000 lopers. Strikte tapers, waarbij het volume week na week daalt, gingen samen met snellere eindtijden dan losse, en strikte tapers van drie weken deden het best, met een mediane winst van ongeveer vijfenhalve minuut (2,6%) ten opzichte van een minimale taper. Het gaat om observationele gegevens, dus misschien taperen fittere en gedisciplineerdere lopers gewoon beter, maar het wijst dezelfde kant op als de gecontroleerde studies.

Hoe een taper zichtbaar wordt in fitheid, vermoeidheid en vorm

Het fitheid-vermoeidheidsmodel maakt het mechanisme zichtbaar. Fitheid (CTL) is een exponentieel gemiddelde van de dagelijkse belasting met een tijdconstante van 42 dagen, vermoeidheid (ATL) een met een constante van 7 dagen, en vorm (TSB) is het verschil:

CTL(vandaag) = CTL(gisteren) + (belasting − CTL(gisteren)) × 0,024

  • CTL-gewicht per dag = 1 − e^(−1/42) ≈ 0,024
  • ATL-gewicht per dag = 1 − e^(−1/7) ≈ 0,133

Omdat ATL ongeveer vijfenhalf keer zo snel reageert als CTL, trekt een daling van de belasting de vermoeidheid veel sneller omlaag dan de fitheid, en stijgt de TSB. Dat is de hele taper in één regel.

Een rekenvoorbeeld

Een marathonloper heeft drie weken van ongeveer 560 TRIMP per week achter de rug (ongeveer 80 km voor deze loper, of gemiddeld 80 per dag), na een basis van 65 per dag. Om het rekenwerk leesbaar te houden, is de belasting gelijk over elke week verdeeld.

  • Begin van de taper: CTL 70,9, ATL 79,3, TSB −8,4.
  • Twee weken voor de wedstrijd gaat het volume 30% omlaag (ongeveer 56 km, 56 per dag). Aan het eind van die week: CTL 68,6, ATL 64,6, TSB +4,1.
  • In de wedstrijdweek zakt het volume naar 45% van de piek (ongeveer 36 per dag, zo’n 30 km voor de wedstrijddag). De dag voor de wedstrijd: CTL 64,3, ATL 48,1, TSB +16,2.

In twee weken daalde de vermoeidheid met 31 punten en de fitheid met 6,6, ongeveer 9%. Als dezelfde loper die 13 dagen helemaal was gestopt, was de CTL gezakt tot ongeveer 52. Het model is grof, maar het laat zien waarom een taper het volume verlaagt in plaats van te stoppen, en waarom het effect zich in de laatste dagen opbouwt.

Hoe je in de praktijk tapert

  • Marathon: twee tot drie weken. 10 km of halve marathon: een tot twee weken. Een B-wedstrijd: drie of vier lichtere dagen.
  • Bouw het volume geleidelijk af: ongeveer 20 tot 30% in de eerste week van een taper van drie weken, 40 tot 60% in de wedstrijdweek. Kort eerst de lange duurloop in.
  • Houd het ritme van de week en wat intensiteit vast. Een training als 3 × 2 km op marathontempo tien dagen voor de wedstrijd, en dan 6 × 1 min iets sneller dan wedstrijdtempo vier dagen ervoor, houdt de benen gewend aan snelheid zonder extra vermoeidheid.
  • Slaap, eet normaal, en bewaar nieuwe schoenen, nieuwe gels en nieuwe krachtoefeningen voor na de wedstrijd.

In OpenAthlete kun je de weken markeren als een trainingscyclus met de fase Taper, en de curves van de trainingsbelasting worden doorgetrokken over de trainingen die je hebt gepland. Zo zie je met welke vorm je op de wedstrijddag aan de start staat, nog voordat je één taper-training hebt gelopen.

Beperkingen

Er bestaat geen gevalideerde doel-TSB voor de wedstrijddag: het getal hangt af van hoe de belasting wordt gemeten en van de sporter, en de beste tapers in studies werden gevonden op basis van prestaties, niet van een curve. Een taper kan een te kort blok niet redden, en kan opgestapelde overbelasting niet in een week oplossen. Ook het gevoel tijdens een taper misleidt: zware benen en onrust komen vaak voor en zijn meestal verdwenen bij de start. Gebruik de curves om te plannen, en hoe de trainingen op wedstrijdtempo voelen om te oordelen.

Bronnen

  1. Bosquet L, Montpetit J, Arvisais D, Mujika I (2007). Effects of tapering on performance: a meta-analysis. Medicine & Science in Sports & Exercise 39(8): 1358–1365. doi.org/10.1249/mss.0b013e31806010e0
  2. Mujika I, Padilla S (2003). Scientific bases for precompetition tapering strategies. Medicine & Science in Sports & Exercise 35(7): 1182–1187. doi.org/10.1249/01.MSS.0000074448.73931.11
  3. Smyth B, Lawlor A (2021). Longer disciplined tapers improve marathon performance for recreational runners. Frontiers in Sports and Active Living 3: 735220. doi.org/10.3389/fspor.2021.735220

Vragen

Twee tot drie weken voor de meeste lopers. Een meta-analyse van 27 studies vond dat twee weken over alle sporten heen het best werkte, en een analyse van meer dan 158.000 recreatieve marathonlopers liet zien dat strikte tapers tot drie weken samengingen met snellere eindtijden dan kortere of lossere.

Ja, kortere. Het onderzoek is eensgezind dat intensiteit vasthouden je fitheid beschermt terwijl het volume daalt: een paar minuten op wedstrijdtempo of iets sneller, twee of drie keer per week, is genoeg. Schrap herhalingen, niet hun snelheid.

Dat is heel gewoon. Minder kilometers kunnen je een lusteloos, zwaar of onrustig gevoel geven, en kleine pijntjes lijken luider. Meestal is het voorbij op de wedstrijddag. Weersta de neiging om jezelf in de laatste week te testen met een zware training: de fitheid is er al.

Zie deze getallen op je eigen training

OpenAthlete berekent TRIMP, fitheid, vermoeidheid en vorm uit de gegevens van je horloge, en trekt ze door over de trainingen die je hebt gepland. Gratis, open source.

Voor altijd gratis. Geen creditcard.