Naar de inhoud
OpenAthlete

Wat is een negatieve split? Definitie, formule, voorbeeld

Definitie

Een negatieve split is een wedstrijd of loop waarbij je de tweede helft sneller aflegt dan de eerste.

Een negatieve split betekent dat je de tweede helft van een wedstrijd sneller loopt dan de eerste. Het omgekeerde, een positieve split, is wat de meeste mensen lopen zonder het te willen: een start op adrenaline en een enthousiast publiek, en daarna een lang verval. Trainers raden de negatieve split al tientallen jaren aan, vooral als remedie tegen dat verval. Het bewijs is dunner dan het advies doet vermoeden, maar de gewoonte die het aanleert, je in het begin inhouden, is gezond voor alles vanaf de 10 km.

Hoe je een split meet

Knip de wedstrijd in twee gelijke afstanden en vergelijk de tijden. Druk je het verschil uit als percentage van de eerste helft, dan kun je een 10 km vergelijken met een marathon:

split (%) = (T2 − T1) / T1 × 100

  • T1 = tijd voor de eerste helft, T2 = tijd voor de tweede helft
  • Negatieve waarde: negatieve split. Positieve waarde: positieve split. Binnen ongeveer ±1%: gelijkmatig tempo (even pacing)

De marge van ±1% voor “gelijkmatig” is een praktische afspraak, geen norm: gps-afwijkingen, wind en één heuvel kunnen een split al zoveel verschuiven. Op een heuvelachtig parcours of een parcours van A naar B vergelijk je stukken met een vergelijkbaar profiel, of kijk je naar het voor helling gecorrigeerde tempo in plaats van naar de klok.

Een rekenvoorbeeld

Een loper mikt op 50:00 op de 10 km, gemiddeld 5:00/km. Ze passeert 5 km in 25:30 (5:06/km) en loopt de tweede 5 km in 24:30 (4:54/km).

  • T2 − T1 = 1.470 − 1.530 = −60 s
  • split = −60 / 1.530 × 100 = −3,9%

Dat is een duidelijke negatieve split, en waarschijnlijk iets te duidelijk: wie de tweede helft van een 10 km een minuut sneller loopt, is meestal te voorzichtig begonnen en heeft onderweg tijd laten liggen.

Op de marathon zijn de marges kleiner. Voor 3:30:00 (gemiddeld 4:59/km) is een verstandig plan 1:45:50 bij de helft (5:01/km) en daarna 1:44:10 (4:56/km) voor de tweede helft: een split van −1,6%. De eerste helft maar twee à drie seconden per kilometer langzamer lopen dan het gemiddelde kost 50 seconden bij de helft, en koopt wat marge voor de laatste 10 km, waar de meeste marathons verloren gaan.

Hoe je het gebruikt

Het doel is niet om aan het eind te sprinten, maar om geen rente te betalen op een snelle start. De eerste kilometers boven je houdbare tempo lopen verbruikt koolhydraten en vermoeidheidstolerantie die je later in de wedstrijd niet meer terugwint. Een paar praktische regels:

  • Baseer je streeftempo op een recente wedstrijd, niet op hoop. De wedstrijdtijdvoorspeller en de tempotabellen geven tussentijden per kilometer voor een gekozen eindtijd.
  • Plan op een halve of hele marathon de eerste 3 tot 5 km op 5 tot 10 seconden per kilometer langzamer dan je streeftempo, en kom daarna op snelheid. Op een 10 km is het de eerste kilometer die je moet afremmen.
  • Oefen het. Een progressieve duurloop, zoals 12 km die rustig begint en waarvan je de laatste 3 km op marathontempo loopt, leert je hoe inhouden voelt. Een lange duurloop van 26 km met de laatste 8 km op je beoogde marathontempo doet hetzelfde, met meer vermoeidheid.
  • Beoordeel de wedstrijd achteraf op de split. Een positieve split van meer dan 3 à 4% op een marathon wijst bijna altijd naar de eerste helft, niet naar de tweede.

Beperkingen

Het onderzoek maakt van de negatieve split geen wet. In hun overzicht van pacingstrategieën vonden Abbiss en Laursen (2008) dat een gelijkmatig verdeeld tempo meestal het beste past bij inspanningen van meer dan een paar minuten, en dat getrainde atleten bij zeer lange wedstrijden doorgaans geleidelijk vertragen, wat hun voornemens ook zijn. Díaz en collega’s (2018) analyseerden alle wereldrecords op de marathon over vijftig jaar: gemiddeld liepen de recordhouders de eerste helft iets sneller dan de tweede. De recentste records waren het meest gelijkmatig, wat de auteurs deed vermoeden dat heel weinig snelheidsvariatie, eerder dan een uitgesproken negatieve split, de weg vooruit is.

Het eerlijke doel voor de meeste lopers is dus een gelijkmatige split met een lichte neiging naar negatief, geen spectaculaire eindsprint. Ook het parcours speelt mee: een wedstrijd die in de tweede helft klimt, ziet er op de klok positief uit terwijl de inspanning perfect gelijk was. Bij trailrunning en ultra’s, waar terrein en nacht de tweede helft bepalen, zegt het vergelijken van helften op tijd weinig; inspanning, hartslag en voeding wegen zwaarder.

Bronnen

  1. Abbiss CR, Laursen PB (2008). Describing and understanding pacing strategies during athletic competition. Sports Medicine 38(3): 239–252. doi.org/10.2165/00007256-200838030-00004
  2. Díaz JJ, Fernández-Ozcorta EJ, Santos-Concejero J (2018). The influence of pacing strategy on marathon world records. European Journal of Sport Science 18(6): 781–786. doi.org/10.1080/17461391.2018.1450899

Vragen

Nee. Op lange afstanden lijkt een gelijkmatig tempo met hooguit een lichte versnelling het best te werken. Wereldrecords op de marathon werden gemiddeld iets sneller gelopen in de eerste helft, en de recentste waren het meest gelijkmatig. Een grote negatieve split betekent vaak dat de start te voorzichtig was.

Maar een klein beetje: de eerste 3 tot 5 km 5 tot 10 seconden per kilometer langzamer dan je streeftempo, daarna op streeftempo. Over de hele eerste helft is dat samen minder dan een minuut.

Helften op tijd vergelijken zegt op trails zelden veel, omdat terrein en hoogtemeters bijna nooit gelijk verdeeld zijn. Het idee erachter geldt wel: start met een inspanning die je kunt volhouden, en beoordeel je pacing op gevoel en hartslag in plaats van op de klok.

Zie deze getallen op je eigen training

OpenAthlete berekent TRIMP, fitheid, vermoeidheid en vorm uit de gegevens van je horloge, en trekt ze door over de trainingen die je hebt gepland. Gratis, open source.

Voor altijd gratis. Geen creditcard.