TRIMP: wat het is, de formule van Banister en hoe je het berekent
Hoe je de Banister-TRIMP met de hand berekent, waarom de gemiddelde hartslag intervaltrainingen onderschat en wat hartslag niet ziet.
TRIMP, kort voor training impulse, is de oudste serieuze poging om een training in één getal te vatten. Eric Banister en zijn collega's stelden het in de jaren 70 voor als invoer voor hun fitheid-vermoeidheidsmodel, en vijftig jaar later zit het, in de ene of de andere vorm, nog steeds onder de meeste belastingsgrafieken die op hartslag draaien. Het is eenvoudig genoeg om met de hand uit te rekenen, en dat is de beste manier om te begrijpen wat het goed doet en waar het je misleidt.
De formule
Banisters TRIMP vermenigvuldigt de duur van een training met hoe diep je in je hartslagreserve zat, en weegt die intensiteit vervolgens exponentieel, zodat zware minuten meer kosten dan rustige:
TRIMP = duur (min) × HRr × 0,64 × e^(1,92 × HRr)
waarbij HRr = (HRgem − HRrust) / (HRmax − HRrust) het deel van je hartslagreserve is dat je tijdens de training gebruikte. Voor vrouwen worden de coëfficiënten 0,86 en 1,67: TRIMP = duur × HRr × 0,86 × e^(1,67 × HRr).
De exponentiële weging is het interessante deel. Die is afgestemd op hoe het bloedlactaat stijgt met de hartslag: bij rustige intensiteit bijna vlak, rond de drempel steil (Morton, Fitz-Clarke en Banister, 1990). De aparte coëfficiënten voor mannen en vrouwen komen uit hetzelfde werk en beschrijven groepsgemiddelden, niet jou. Niemand heeft aangetoond dat ze goed passen bij één individuele sporter, en dat is het onthouden waard voordat je een TRIMP van 112 als preciezer ziet dan een van 105.
Een rekenvoorbeeld
Neem een hardloper met een rusthartslag van 50 en een maximum van 190, dus een reserve van 140 slagen. Hij loopt een rustig uur met gemiddeld 140 bpm.
- HRr = (140 − 50) / (190 − 50) = 90 / 140 = 0,643
- Weging = 0,64 × e^(1,92 × 0,643) = 0,64 × 3,44 = 2,20
- TRIMP = 60 × 0,643 × 2,20 = 85
Met de coëfficiënten voor vrouwen komt hetzelfde uur uit op 97. Hetzelfde hart, dezelfde loop, 14% verschil alleen door de keuze van de coëfficiënten. Dat laat zien hoe sterk het absolute getal van aannames afhangt.
Nu een drempeltraining van dezelfde hardloper: 20 minuten inlopen op 135 bpm, 5 × 4' op 175 bpm met 3' dribbelen op 140 als herstel, dan 8 minuten uitlopen op 130. Weer zestig minuten. Blok voor blok opgeteld geeft dat een TRIMP van 114. Berekend uit de gemiddelde hartslag van de hele training (149 bpm) geeft het 105.
Dat verschil is de exponentiële functie aan het werk: vier minuten op 175 kosten veel meer dan het gemiddelde doet vermoeden. Wie een training met rustige en zware delen middelt, onderschat hem dus altijd. Banisters oorspronkelijke methode gebruikte het gemiddelde, omdat de hartslagmeters van toen niets anders konden leveren. Tegenwoordig legt elk horloge de hartslag per seconde vast, en integreren per seconde is de betere keuze. Hoe langer en gevarieerder de training, hoe meer dat uitmaakt.
Ter vergelijking: een gelijkmatige duurloop van 2:30 u op 135 bpm komt uit op ongeveer 187, en 20 minuten op 185 bpm (voor deze loper bijna volle bak) op ongeveer 79. Volgens de formule kan een korte, zeer zware inspanning dus evenveel kosten als een rustig uur. Of je benen dat ook zo zien, is een andere vraag.
Wat je goed moet instellen
TRIMP is maar zo goed als zijn twee referentiewaarden. Een HRmax die 10 slagen te hoog staat, laat elke training lichter lijken, een te lage blaast alles op. Neem de hoogste waarde die je zag in een zware wedstrijd of een maximale heuvelsprint, niet 220 min je leeftijd, wat vaak 10 bpm of meer de ene of de andere kant op zit. Je rusthartslag meet je het best liggend direct na het wakker worden, gemiddeld over een paar ochtenden. Ken je je waarden niet, dan legt onze tool voor hartslagzones uit hoe je ze schat.
Dan de sensor. Optische polssensoren zijn prima bij gelijkmatige lopen en zitten er vaak naast in de eerste minuten van een training, in de kou en bij korte intervallen. Een borstband haalt het grootste deel van die ruis weg. Een polswaarde van 170 bpm tijdens een rustige loop, die in werkelijkheid je cadans meet, geeft je een TRIMP die niets met die loop te maken heeft.
Waar TRIMP de mist in gaat
Hartslag meet wat je hart- en vaatstelsel doet, niet wat je spieren betalen. Dat heeft voorspelbare gevolgen.
Bergaf lopen is het klassieke geval. Een trailrun met 1.500 m daling kan je bovenbenen vier dagen slopen, terwijl je hartslag bergaf gematigd blijft. TRIMP onderschat hem dus. Krachttraining, plyometrie en heuvelsprints hebben hetzelfde probleem.
Korte intervallen zijn een ander geval. De hartslag heeft een minuut of twee nodig om de inspanning bij te benen en bereikt bij een 30/30-training nooit het niveau dat het werk verdient. De TRIMP valt te laag uit.
Hitte werkt de andere kant op. Op een warme dag kan cardiale drift je hartslag bij hetzelfde tempo in een uur tien slagen of meer laten stijgen. TRIMP telt dat als een zwaardere training. Fysiologisch was hij dat ook, dus helemaal fout is het niet, maar een zomerweek lijkt daardoor zwaarder dan dezelfde week in maart.
En tot slot is hartslag niet vergelijkbaar tussen sporten. De meeste mensen halen op de fiets lagere hartslagen dan bij het hardlopen, en in het water nog lagere. Een fiets-TRIMP en een loop-TRIMP met dezelfde waarde staan dus niet voor dezelfde stress. Sommige coaches gebruiken daarom per sport een eigen maximum.
Andere varianten en session-RPE
Verschillende varianten proberen een deel hiervan op te lossen. De Edwards-TRIMP (1993) vermenigvuldigt de minuten in elk van vijf hartslagzones met 1 tot 5. De Lucía-TRIMP (Lucía et al., 2003) gebruikt drie zones die door de ventilatoire drempels worden bepaald, met gewichten 1, 2 en 3. Manzi's geïndividualiseerde TRIMP (Manzi et al., 2009) vervangt Banisters populatiecurve door het eigen lactaatprofiel van de sporter. Dat is nauwkeuriger, maar vraagt om een labtest.
Het eenvoudigste alternatief laat de hartslag helemaal los. Fosters session-RPE (Foster et al., 2001) vermenigvuldigt de duur in minuten met hoe zwaar de training voelde op een schaal van 0 tot 10: 50 minuten op RPE 6 geeft 300. Het vangt spierschade, hitte, slecht slapen en een rotdag op het werk, omdat je die voelt. Studies die beide methoden vergeleken, vonden een goede correlatie, maar lang geen overeenstemming (Impellizzeri et al., 2004), en daar gaat het nu juist om: als TRIMP en session-RPE uit elkaar lopen, is er iets aan de hand. Een drempelloop die als een 8 voelde terwijl de TRIMP er normaal uitziet, verdient een tweede blik.
Van één training naar fitheid en vermoeidheid
Eén losse TRIMP zegt niet veel. Het nut zit erin dat hij de dagelijkse invoer is van Banisters model, dat twee exponentieel gewogen gemiddelden van je belasting bijhoudt: een trage voor fitheid, meestal met een tijdconstante van 42 dagen (vaak CTL genoemd), en een snelle voor vermoeidheid met 7 dagen (ATL). Vorm, of TSB, is het verschil. Tijdens een trainingsblok zit je vorm onder nul, tijdens de taper daalt de vermoeidheid sneller dan de fitheid en komt de vorm er weer boven. Het model is een beschrijving, geen natuurwet, en de 42 en 7 dagen zijn afspraken, geen waarden die bij jou gemeten zijn. De trend over weken is wel nuttig.
Daaruit volgen twee praktische regels. Vergelijk je belasting met zichzelf, niet met die van anderen en niet tussen systemen: een TRIMP van 100 en een TSS van 100 bij TrainingPeaks zijn verschillende eenheden. En lees de curve over weken, één dag betekent weinig.
Hoe OpenAthlete het gebruikt
OpenAthlete berekent de Banister-TRIMP voor elke activiteit met hartslag, per seconde als de datastroom er is, met de coëfficiënten 0,64/1,92 en 0,86/1,67 en met HRmax en rusthartslag uit je metingen. Als je een activiteit een inspanningsscore geeft, verschijnt de session-RPE ernaast, zodat je ziet wanneer de twee uit elkaar lopen. Fitheid, vermoeidheid en vorm worden vervolgens doorgerekend over je geplande trainingen. De pagina over trainingsbelasting heeft een kleine TRIMP-calculator en linkt naar de formules in de broncode.
Bronnen
- Banister EW, Calvert TW, Savage MV, Bach T. A systems model of training for athletic performance. Australian Journal of Sports Medicine, 1975;7:57–61.
- Morton RH, Fitz-Clarke JR, Banister EW. Modeling human performance in running. Journal of Applied Physiology, 1990;69(3):1171–1177. doi:10.1152/jappl.1990.69.3.1171
- Banister EW. Modeling elite athletic performance. In: MacDougall JD, Wenger HA, Green HJ (eds), Physiological Testing of the High-Performance Athlete. Human Kinetics, 1991.
- Edwards S. The Heart Rate Monitor Book. Polar Electro, 1993.
- Foster C, Florhaug JA, Franklin J, et al. A new approach to monitoring exercise training. Journal of Strength and Conditioning Research, 2001;15(1):109–115.
- Lucía A, Hoyos J, Santalla A, Earnest C, Chicharro JL. Tour de France versus Vuelta a España: which is harder? Medicine and Science in Sports and Exercise, 2003;35(5):872–878.
- Impellizzeri FM, Rampinini E, Coutts AJ, Sassi A, Marcora SM. Use of RPE-based training load in soccer. Medicine and Science in Sports and Exercise, 2004;36(6):1042–1047.
- Manzi V, Iellamo F, Impellizzeri F, D'Ottavio S, Castagna C. Relation between individualized training impulses and performance in distance runners. Medicine and Science in Sports and Exercise, 2009;41(11):2090–2096.